Çivi Yazısı İşaretleri Kataloğu: Hayvanlar, Kuşlar ve Balıklar (90 İşaret)

Çivi yazısı başlangıçta Uruk, Ur ve Lagaş gibi antik Sümer şehirlerinde tapınakların tarımsal zenginliğini, tahıl hasadını ve hayvan sürülerini kayıt altına almak için icat edilmiştir. UZ₃ işareti (Sümercede UD₅ ile ilişkili, Akadcada «enzu») ekonomik muhasebe tabletlerinde evcil keçiyi simgeler ve fonetik olarak «uz» hecesini verir. Keçiler Mezopotamya yaşamında süt, yağ, et, deri ve tapınak sunuları için dokuma kıl sağlayan en önemli ekonomik değerlerden biriydi.

GU₄ («boğa/öküz») işaretinin içine KUR («dağlar») işaretinin yerleştirilmesiyle oluşturulan bu etkileyici bileşik ideogram, kelimenin tam anlamıyla «Dağ Boğası» demektir. Sümercede «am», Akadcada «rīmu» olarak okunur ve Mezopotamya'da yenilmez kraliyet gücünün sembolü olan yabani yaban öküzünü (Bos primigenius) simgeler. Babil'in ünlü mavi İştar Kapısı'nı süsleyen sırlı tuğla kabartmalarındaki kutsal boğalar bu işaretle yazılırdı; fonetik olarak ise «am» hecesini verir.

Yırtıcı hayvan çerçevesi PIRIG («aslan» veya «vahşi hayvan») ile iç kısımdaki ZA unsurunun birleşiminden oluşan AZ işareti (Akadca «asu»), Zagros ve Toros dağlarında yaşayan boz «ayı» anlamına gelir. Asur kralları dağ seferlerinde yakalanan ayıları kraliyet hayvanat bahçesi kayıtlarında aslanlar ve fillerle birlikte gururla anmışlardır. Günlük çivi yazısında ise AZ, «az», «as» ve «aṣ» hecelerini yazmak için vazgeçilmez bir fonetik işaretti.

Başlangıçta Fırat bataklıklarında yüzen yüzgeçli bir balığın canlı piktogramı olan bu işaret, logografik olarak KU₆ (Sümerce «balık», Akadca «nūnu») şeklinde okunur ve tüm balık ile su canlılarının adlarından sonra belirleyici (determinatif) olarak yazılırdı. Balık sunuları Eridu şehrindeki bilgelik ve tatlı su okyanusu tanrısı Enki (Ea) kültünün merkezindeydi. Fonetik olarak «ha» hecesinin (örneğin Hammurabi adının ilk hecesinin) temel işaretidir.

Kanatları ve kuyruğu seçilen bir kuş profili piktogramından türeyen bu işaret, Sümercede MUŠEN («kuş», Akadca «iṣṣūru») olarak okunurdu. Kelime başına gelen çoğu belirleyicinin aksine MUŠEN, TI₈.MUŠEN («kartal») ve TU.MUŠEN («güvercin») gibi tüm kuş adlarının sonuna eklenirdi. Fonetik olarak «hu» hecesini yazmak için kullanılan temel işarettir.

Dört bölmeli bir ağılı simgeleyen erken dönem dairesel piktogramdan türeyen bu işaret, logografik olarak UDU (Sümerce «koyun» veya «koç», Akadca «immeru») şeklinde okunurdu. Koyun yünü Mezopotamya tekstil ticaretinin belkemiği olduğundan ve koçlar tapınak kurbanları ile karaciğer falında («bārûtu») kullanıldığından, UDU muhasebe tabletlerinde on binlerce kez geçer. Fonetik olarak «lu» hecesinin temel işaretidir.

Dicle ve Fırat kıyılarında yaşayan siyah turaç kuşunun («dar-mušen», Akadca «ittidû») benekli tüylerinden esinlenen bu işaret, GUN₃ (Akadca «burrumu») olarak okunduğunda «çok renkli», «alacalı» veya «renkli taş kakmalı» anlamına gelir. DAR okunuşuyla «yarmak / bölmek» demektir ve fonetik olarak «dar» ile «tar₂» hecelerini verir.

Kavisli büyük boynuzlara sahip yabani bir dağ keçisi piktogramından türeyen DARA₃ (Akadca «turāhu»), Zagros Dağları'nda yaşayan yaban keçisini (ibeks) ifade eder. Sümer mitolojisinde bilgelik tanrısı Enki, «Dara₃-abzu» («Apsû Okyanusunun Dağ Keçisi») unvanıyla anılırdı ve silindir mühürlerde dağ keçileri sıklıkla Hayat Ağacı'nın iki yanında betimlenirdi.

Başlangıçta taş oymacısının kalemini betimleyen GUL işareti, hem «değerli taş ve mühür oymak» («bur-gul» — silindir mühür ustası, Akadca «purkullu») hem de «yıkmak / tahrip etmek» (Akadca «abātu») anlamına gelir. SUN₂ (Akadca «rīmtu») olarak okunduğunda «yaban ineği» demektir ve Gılgamış'ın bilge tanrıça annesi Ninsun'un (𒀭𒊩𒌆𒄢 — «Yaban İneği Hanım») adını oluşturur. Fonetik olarak «gul», «kul» ve «qul» hecelerini verir.

Üzerinde sepet veya yük taşıyan bir baş piktogramından gelişen IL₂ (GA₆ veya GURU₃ olarak da okunur; Akadca našû ve biltu), Sümercede 'taşımak, kaldırmak, haraç sunmak ve makama yükseltmek' anlamına gelen temel fiildir. Şiirsel metinlerde başı kaldırmak ve parlamak anlamlarını da taşır.

Dalgalı çizgiler veya gür yaprak piktogramından gelişen LUM (Akadca unnubu, šummuhu), 'bol meyve vermek, gür büyümek ve gelişmek' anlamına gelir. Fonetik olarak Sümer ve Babil çivi yazısında /lum/ ve /hum/ CVC hecelerini verir.

Kesişen iki çividen (bir yatay, bir dikey) oluşan MAŠ; yarım (1/2) kesrini, ikizi (Akadca māšu; astronomide İkizler takımyıldızı), borç faizini (Akadca ṣibtu) ve ciğer falı kehanetini ifade eder. Fonetik olarak /maš/ hecesini verir.

Genç bir tekeyi, oğlağı veya bozkır ceylanını (Sümerce maš₂, Akadca urīṣu) simgeleyen MAŠ₂; tanrıların iradesini okumak üzere kahine (bārû) sunulan temel kurbanlık hayvandı. Bu gelenek nedeniyle işaret 'kehanet, fal sonucu' (Akadca bīru) anlamını da kazanmıştır.

Kıvrılan bir yılan piktogramından gelişen MUŠ (Akadca ṣēru), tüm yılanların ve yılan biçimli tanrıların evrensel logogramı ve belirtecidir. HUŠ ('öfkeli/kızıl') ile birleştiğinde MUŠ.HUŠ (Akadca mušhuššu, 'Öfkeli Ejderha'), Babil'in İştar Kapısı'ndaki mavi sırlı tuğlalarda tasvir edilen ünlü Marduk ejderhasını adlandırır.

Kanatlı bir böcek veya yüksek tepe piktogramından türeyen NIM (Akadca elû), 'yüksek, yukarı, erken' ve 'sinek' anlamlarına gelir. İran platosu Sümer ovalarının doğusunda yükseldiği için, NIM.MA.KI ('Yukarı Ülke') antik Elam uygarlığının (Akadca Elamtu) standart logogramı olmuştur.

Ünlü Mezopotamya tohumlu sabanına takılan dikey tohum hunisini (Akadca ittû) betimleyen NINDA₂, arpa tanelerinin doğrudan açılan karığa düzenli düşmesini sağlayan tarım devrimini simgeler. Döllenme metaforuyla damızlık boğayı (GU₄.NINDA₂) da ifade eder ve ŠAM₂ ('fiyat') gibi bileşik işaretlerin dış çerçevesini oluşturur.

Yuvarlak yumurta dizisini betimleyen NUNUZ (Akadca pelû), kuş yumurtası ile soy ve evlat anlamlarına gelir. Taş belirteciyle (NA₄.NUNUZ, Akadca erimtu) Mezopotamya kraliyet kolyelerinde kullanılan oval akik veya lacivert taşı (lapis lazuli) boncuğu ifade eder.

Yelesi kabarmış kükreyen bir aslan başı piktogramından türeyen PIRIG (Akadca labbu, nēšu); aslanı, efsanevi fırtına canavarını ve parlak gücü simgeler. Çivi yazısı paleografisinde AZ ('ayı'), UG ('aslan/panter') ve GIR₃ ('ayak/Nergal') gibi birçok temel işaretin gövdesini oluşturur.

Oturan bir köpeğin veya yırtıcının profil piktogramından türeyen UR; köpeği (Akadca kalbu) ifade eder ve büyük yırtıcıların adlarını oluşturur: UR.MAH ('ulu yırtıcı' = aslan, Akadca nēšu), UR.BAR.RA (kurt) ve UR.GI₇ (evcil köpek). Kral Ur-Nammu gibi Sümer özel adlarında 'Tanrı'nın sadık kahramanı/kulu' demektir; fonetik olarak /ur/, /lik/ ve /taš/ seslerini verir.

Genç bir buzağı başı piktogramından türeyen AMAR (Akadca būru); buzağıyı, ceylan yavrusunu veya kuş palazını ifade eder. Babil'in baş tanrısı Marduk'un çivi yazılı adında ölümsüzleşmiştir: dAMAR.UTU (kelime anlamıyla 'Güneş Tanrısı Utu'nun Buzağısı').

Uzun kulaklı bir eşek başı piktogramından gelişen ANŠE (Akadca imēru), kervanların ana yük hayvanı olan eşeği ifade eder ve tüm tek tırnaklıların belirtecidir. MÖ 2000 civarında dağlık bölgelerden Mezopotamya'ya at geldiğinde, Sümer katipleri atı ANŠE.KUR.RA ('Dağ Eşeği', Akadca sisû), deveyi ise ANŠE.A.AB.BA ('Deniz Ülkesinin Eşeği') olarak adlandırmıştır.

Kıvrık boynuzlu üçgen bir inek başı piktogramından gelişen AB₂ (Akadca arhu, lītu), Sümercede evcil inek veya düvenin evrensel logogramıdır (öküz/boğa işareti GU₄'ün dişil karşılığıdır). Sümer mitolojisinde Ay tanrısı Nanna/Sin'in hilal boynuzlu kutsal inekleri bereketi, bolluğu ve annelik şefkatini simgeler.

Mezopotamya sözlük listelerinde uçan varlıklar arasında (genellikle kuş belirteci MUŠEN ile birlikte: ARKAB.MUŠEN, Akadca šuttinnu) kaydedilen bu işaret, antik doğa bilginlerinin gece kuşları arasında sınıflandırdığı yarasayı ifade eder.

Mezopotamya sözlük, tıp ve astronomi metinlerinde geçen DARA₄ (Akadca da'mu, dāmu), koyu kan kırmızısı rengini veya pıhtılaşmış kanı, tekstil bağlamında ise kırmızıya boyanmış baş bandını ve kuşağı ifade eder.

Yazı tarihinin en eski ve ikonik işaretlerinden biridir: başlangıçta uzun boynuzlu üçgen bir boğa başının cepheden çizimiydi. GU₄ / GUD (Akadca alpu) olarak saban öküzünü ve boğayı ifade eder; Babil astronomisinde ve Gılgamış Destanı'nda MUL.GU₄.AN.NA ('Gök Boğası'), Zodyak'taki Boğa (Taurus) takımyıldızının orijinal adıdır.

Çobanlık ve mandıracılıkla bağlantılı olan KISIM₅ (Akadca kisimmu, supūru); ekşimiş sütü, peynir telemesini/loru ve koyun ağılını, tarım kehanetlerinde ise ekin tırtılını ifade eder.

Bir tilki başı piktogramından gelişen bu ilginç işaret üç alanı birleştirir: KA₅.A (Akadca šēlebu) olarak 'tilki'; LUL (Akadca sarru) olarak 'yalancı, sahte, hilekar veya asi'; NAR (Akadcaya nāru olarak geçmiştir) olarak ise saray ve tapınakların profesyonel müzisyenini ve şarkıcısını (NAR.GAL = başmüzisyen) ifade eder.

Hayvan listelerinde PEŠ₂ (Akadca piazu, humṣīru); Mezopotamya arpa ambarlarına dadanan ve pek çok nükteli Sümer atasözüne konu olan tarla faresini, Arap tavşanını ve küçük kemirgenleri ifade eder. Fonetik olarak /peš₂/ CVC hecesini verir.

Yüksek Zagros zirvelerinin iki simgesini birleştiren ŠEG₉; hem yabani dağ koçunu ve dağ keçisini (Akadca šapparu, atūdu) hem de dağ doruklarına yağan kış karını, sulu sepkeni ve kırağıyı (Akadca šalgu, šurīpu) ifade eder.

Erken Hanedanlık dönemi balık listelerinde ve III. Ur dönemi ekonomi tabletlerinde KU₆ balık belirleyicisiyle (sumaš-ku₆) birlikte belirli bir Mezopotamya balık türünü ifade eden SUMAŠ çivi yazısı işareti (Borger MZL 416, U+122E8).

'Ejderha, efsanevi yılan' veya 'tek, eşsiz' (Sümerce ušum; Akadca bašmu, ēdu) anlamına gelen UŠUMₓ çivi yazısı işareti (U+12358); özellikle tanrılara ve krallara verilen ušumgal ('büyük ejderha, yüce hükümdar') unvanıyla tanınır.

Balık işareti HA/KU₆'nın eğik (tenû) biçimi olan HA-tenû çivi yazısı işareti (Borger MZL 891, U+1212A); Mezopotamya sözlük listelerinde ve erken dönem balıkçılık kayıtlarında yer alır.

HA/KU₆ ('balık') işaretine gunû çizgileri eklenerek oluşturulan HA-gunû çivi yazısı işareti (Borger MZL 549, U+1212B); iri su balıklarını ve bereketli çoğalmayı ifade eder.

Köpek ve yırtıcı hayvan işareti UR'a šešig kamaları eklenmesiyle oluşan UR-šešig çivi yazısı işareti (Borger MZL 829, U+1232A); sözlük listelerinde yırtıcı bir hayvanı veya av köpeğini ifade eder.

ŠE ('tahıl') ve ḪU ('kuş') işaretlerinden oluşan UZ / US çivi yazısı işareti (Borger MZL 609, U+122BB). 'Ördek, kaz, su kuşu' (Sümerce uz, bibad; Akadca ūsu, paspasu) anlamına gelen logogram olup kapalı uz, us ve uṣ hecelerinin standart işaretidir.

Yılan işareti MUŠ'un su işareti A içine yazılmasıyla oluşan A×MUŠ çivi yazısı işareti (Borger MZL 848, U+12007); Mezopotamya sözlük listelerinde su yılanını ifade eder.

İnek işareti AB₂'nin içine lir/davul işareti BALAG'ın yazılmasıyla oluşan AB₂×BALAG çivi yazısı işareti (Borger MZL 675, U+12017); Sümer şiir dilinde buzağısını çağıran ineğin yankılı böğürtüsünü betimler.

Ağıl/kap (GA₂) içinde tek bir yavruyu (AŠ) betimleyen ve SILA₄ olarak okunan çivi yazısı işareti (Borger MZL 412, U+120BD); III. Ur dönemi hayvancılık tabletlerinde binlerce kez geçen 'kuzu' (Sümerce sila₄; Akadca puḫādu) kelimesinin temel logogramıdır.

Aslan/toynak işareti GIR₃/PIRIG ile IGI ('göz') işaretini birleştiren GIR₃×IGI çivi yazısı işareti (Borger MZL 696, U+1210D); Babil sözlük listelerinde vahşi hayvanlar arasında yer alır.

Ayak/yol işareti GIR₃ içine PA ('asa, gözetmen') yazılmasıyla oluşan GIR₃×PA çivi yazısı işareti (Borger MZL 695, U+1210F); Mezopotamya sözlük geleneklerinde kayıtlıdır.

SUḪUR olarak okunan ḪI×AŠ çivi yazısı işareti (Borger MZL 636, U+1212E). Balık belirleyicisiyle (suḫur-ku₆) Fırat-Dicle'nin dev bıyıklı sazanını (Akadca purādu) ve Enki'nin 'keçi-balık' (suḫurmašû, Oğlak burcu) sembolünü; tek başına ise 'saç perçemi, sorguç veya hurma ağacı tepesi'ni (Akadca qimmātu) ifade eder.

KISIM₅ OVER KISIM₅ (𒆩), KISIM₅ ('ekşi süt, peynir, ağıl veya kemirgen böcek') işaretinin ikilenmiş biçimidir. Mezopotamya sözlük listelerinde çoğulluk ve bolluk ifade ederek kaynaşan böcek sürülerini veya çok sayıda ağılı belirtir.

LAGAB×DAR (𒇂), DAR ('turaç, kara keklik, alacalı') işaretini LAGAB ('çevreleme, halka') içine alır. Mezopotamya sözlük listelerinde hasır kuş kafesini, kümesi veya alacalı bir bölmeyi temsil eder.

LAGAB×GUD (𒇆), GUD ('öküz, boğa, sığır') işaretini dairesel LAGAB ('çevreleme, ağıl') halkası içine alır. Sümer ve Akad çobanlık ve sözlük metinlerinde etrafı çevrili bir sığır ağılını veya öküz ahırını (`tarbaṣu`) grafiksel olarak betimler.

LAGAB×HA (𒇈), havza işareti LAGAB ile içine yazılmış HA / KU₆ ('balık') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük ve idari geleneklerinde balık yetiştirilen bir havuzu, bahçe göletini veya derin su sarnıcını betimler.

AMAŠ (𒇖, yapısal olarak LAGAB×LU, 'dairesel çit içindeki koyun'), 'koyun ağılı' (Akadca `supūru`) anlamına gelen klasik Sümerce logogramdır. Sümer şiirinde ve Dumuzi-İnanna ilahilerinde sürekli `tur₃` ('sığır ağılı') ile birlikte kullanılarak bereketi ve güvenliği simgeler.

LAGAB×LUL (𒇗), LUL ('tilki, kurnazlık, müzisyen') işaretini dairesel LAGAB sınırının içine alır. Babil sözlük listelerinde bir tilki inini, kapalı hayvan tuzağını veya gizli bir yuvayı ifade eder.

LAGAB×MUŠ (𒇚), MUŠ ('yılan') işaretini dairesel LAGAB çevrelemesinin içine yerleştirir. Mezopotamya sözlük ve kehanet geleneklerinde bir çukurda ya da sepette kıvrılmış yılanı veya yılan yuvasını betimler.

UG₈ (𒇼, yapısal olarak LU×BAD), LU / UDU ('koyun') ile içine yazılmış BAD ('ölü, telef olmuş') işaretini birleştirir. Sümer sürü muhasebe kayıtlarında ölen koyunları (`ba-ug₇`) veya hayvan gövdelerini kaydetmek için kullanılır.

MUŠ×A (𒈳), MUŠ ('yılan') ile A ('su') işaretlerini birleştirir. Mezopotamya zooloji ve sözlük listelerinde (Urra=hubullu XIV) su yılanını, bataklık engereğini veya efsanevi su ejderini ifade eder.

MUŠ×KUR (𒈴), MUŠ ('yılan') ile KUR ('dağ, yayla, yeraltı') işaretlerini birleştirir. Sümer mitolojisinde ve zooloji listelerinde dağ yılanları (`muš-kur`), Zagros zirvelerinde ve yeraltında yaşayan zehirli engerekler ve korkunç ejderhalar olarak anılır.

MUŠ×ZA (𒈵), MUŠ ('yılan') ile ZA ('taş, boncuk, mücevher') işaretlerini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde kayalıklarda yaşayan bir engereği veya boncuk gibi benekli pullara sahip bir yılanı ifade eder.

MUŠ OVER MUŠ (𒈶), MUŠ ('yılan') işaretinin dikey olarak ikilenmiş biçimidir. Çoğulluk (`muš-muš`, Akadca `ṣērū`) ve `ri₈` fonetik değerini taşıyarak bir çift yılanı veya yılan yuvasını temsil eder.

MUŠ CROSSING MUŠ (𒈸), birbirine dolanmış iki yılanı betimler. Mezopotamya kehanet metinlerinde (Šumma ālu) ve Gudea'nın Ningişzida'ya adanan libasyon vazosu gibi kutsal ikonografide, dolanmış yılanlar yenilenmeyi ve korumayı simgeler.

NINDA₂×GUD (𒉖), NINDA₂ ('damızlık boğa, tohum hunisi'; Sümerce `ninda₂`, Akadca `bīru`) ile içine yazılmış GUD ('öküz, boğa') işaretini birleştirir. Mezopotamya hayvancılık ve sözlük metinlerinde sürü çoğaltmada kullanılan damızlık boğayı belirtir.

UG (𒊌, yapısal olarak PIRIG×UD, 'aslan + parlak gün/fırtına'), 'aslan, kükreyen fırtına canavarı veya pars' (Akadca `labbu`, `ūmu`, `nimru`) ve 'ışık, gün' anlamına gelen önemli bir Sümerce logogramdır; fonetik olarak `ug` (`uk`, `uq`) hecesini verir.

PIRIG OPPOSING PIRIG (𒊎), iki PIRIG ('aslan, yırtıcı hayvan') işaretini yüz yüze getirir. Mezopotamya silindir mühürlerindeki ünlü karşı karşıya duran iki aslan motifini yansıtarak çarpışan aslanları veya yırtıcı boyları (`Tidnum`) simgeler.

TAG×GUD (𒋵), TAG ('vurmak, kesmek, kurban etmek') ile GUD ('öküz, boğa') işaretlerini birleştirir. Mezopotamya sözlük ve ritüel geleneklerinde tapınak kurbanı veya erzak için öküz kesmeyi ifade eder.

UR CROSSING UR (𒌩), kesişen iki UR ('köpek, aslan, savaşçı') işaretinden oluşur. Mezopotamya sözlük listelerinde ve kehanet metinlerinde birbirine girmiş köpekleri veya aslanları (`ur-ur`) ya da savaş alanında çarpışan yiğitleri simgeler.

UZ₃×KASKAL (𒍛), UZ₃ ('dişi keçi; ördek') ile KASKAL ('yol, sefer, kervan') işaretlerini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde yayla yollarında güdülen keçileri veya göçmen su kuşlarını temsil eder.

AB₂×A (𒍱), piktografik inek başı işareti AB₂ ('inek') ile içine yazılmış A ('su, tohum, yavru') işaretini birleştirir. ŠA₃×A (`peš₄`, 'gebe') işaretine paralel olarak gebe bir ineği veya su kenarında otlayan sığırları ifade eder.

AMAR×KUG (𒍲), AMAR ('buzağı, yavru') ile KUG / KU₃ ('saf, kutsal, parlak') işaretlerini birleştirir. Sümerce `amar-ku₃` terimine karşılık gelerek tapınak sunuları için yetiştirilen saf buzağıyı ve ay tanrısı Nanna-Suen'in şiirsel unvanını simgeler.

KA×ANŠE (𒍾), KA ('ağız, ses') ile içine yazılmış ANŠE ('eşek') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde ve kehanet metinlerinde eşeğin anırmasını (`gù-anše`, Akadca `nagāgu`) veya hayvanın ağzını ve yularını temsil eder.

KIR (𒀘, yapısal olarak AB₂×GAN₂-tenû veya AB₂׊A₃), 'inek, düve veya dişi buzağı' (Akadca `littu`, `arhu`) anlamına gelen Sümerce bir logogramdır ve aynı zamanda sığır derisiyle kaplı kutsal bronz davul (`liliz`) ile ilişkilidir.

DAG KISIM₅×AMAR (𒁘), AMAR ('buzağı, yavru') işaretini DAG.KISIM₅ ağıl çerçevesinin içine alır. Sümer çobanlık ve sözlük geleneklerinde genç buzağıların barındırılıp sütle beslendiği özel ahır bölmesini temsil eder.

DAG KISIM₅×BALAG (𒁙), böcek/ağıl çerçevesi DAG.KISIM₅ ile içine yazılmış BALAG ('lir, arp, davul') işaretini birleştirir. Mezopotamya zooloji listelerinde (Urra=hubullu XIV) müzikal ötüşünden dolayı 'lir çekirgesi' (`buru₅-balag-ga`) olarak adlandırılan cırcır böceğini belirtir.

DAG KISIM₅×GIR₂ (𒁞), DAG.KISIM₅ (𒁙) ile GIR₂ (𒄈, hançer ağzı veya akrep iğnesi) işaretlerini birleştiren bileşik bir işarettir. Mezopotamya zooloji ve sözlük listelerinde sokucu bir tırtılı veya zararlı böcek larvasını, ayrıca kisig (yas kırkımı) ile ilişkili kesilmiş durumu belirtir. İçerideki bıçak işareti keskinliği ve kesme eylemini vurgular.

Logografik olarak UTUL₅ şeklinde okunan DAG KISIM₅×GUD (𒁟), DAG.KISIM₅ (𒁙) ağılının içine GUD (𒄞, öküz veya boğa) işaretini yerleştirir. Koyun (LU) içeren koyun ağılı işaretinin aksine sığır sürüsü, sığır ahırı veya baş sığırtmaç (Akadca utullu, būlu) anlamına gelir. Kraliyet unvanlarında Mezopotamya hükümdarları kendilerini halkı gözeten 'sadık çoban' (utul) olarak adlandırmıştır.

DAG KISIM₅×HA (𒁠), DAG.KISIM₅ (𒁙) kuşatma işareti ile HA (𒄩, KU₆, balık) işaretini birleştirir. Sümer-Akad sözlük tabletlerinde belgelenen bu işaret, çevrili bir balık havuzunu, bataklık dalyanını veya balık saklama kabını temsil eder. Mezopotamyalı kâtiplerin hayvan bölmelerini sınıflandırmak için DAG.KISIM₅ içindeki işareti nasıl değiştirdiğini gösterir.

DAG KISIM₅×LUM (𒁧), DAG.KISIM₅ (𒁙) çerçevesinin içine LUM (𒈝, gelişmek, şişmek veya meyve vermek) işaretini yerleştirir. Babil zooloji ve sözlük listelerinde (Urra XIV ve Ea IV) dolgun bir ağaç kurdunu, tırtılı veya şişkin bir böcek kozasını belirtir. İçerideki LUM işareti hem fonetik tınıyı hem de yuvarlak, kabarık gövde fikrini yansıtır.

DAG KISIM₅×SI (𒁪), DAG.KISIM₅ (𒁙) çerçevesinin içine SI (𒋛, boynuz veya doldurmak) işaretini yerleştirir. Babil zooloji ve sözlük tabletlerinde boynuzlu bir tırtılı (atmaca güvesi larvası gibi) veya boynuzlu hayvanlarla dolu bir ağılı belirtir. Kâtipler, kisim sınıflandırması içindeki boynuzlu türleri ayırt etmek için bu işareti kullanmışlardır.

GUD/GUD LUGAL (𒄡), iki adet GUD (𒄞, boğa veya öküz) işaretini LUGAL (𒈗, kral) işaretinin yanında dikey olarak istifler. Erken Hanedanlık ve Babil sözlük listelerinde korunan bu grafem, kraliyete ait seçkin saban öküzü çiftini, devlet törenlerine adanmış boğa sürüsünü veya hükümdarı çifte yaban boğasına benzeten bir unvanı belirtir.

NUN LAGAR×MAŠ (𒉥), NUN.LAGAR / TUR₃ (𒉣𒇬) hayvan ağılı çerçevesinin içine MAŠ (𒈦, oğlak, keçi veya ceylan) işaretini yerleştirir. Sümer-Akad sözlük geleneklerinde oğlaklar ve keçiler için ayrılmış özel ağılı büyükbaş hayvan ahırından ayırt eder.

Logografik olarak IMMAL veya ŠILAM (SHILAM) şeklinde okunan NUN LAGAR×SAL (𒉦), sığır ahırı işareti NUN.LAGAR / TUR₃ (𒉣𒇬) içine SAL / MUNUS (𒊩, dişi) işaretini yerleştirir. Ninhursag ve Ninsun gibi büyük Sümer tanrıçalarına verilen kutsal bir annelik unvanı olan 'anaç inek' veya 'yaban ineği' (Akadca littu, arhu) anlamına gelir.

NUN LAGAR×UŠ (𒉨), sığır ağılı ve doğum kulübesi işareti NUN.LAGAR / TUR₃ (𒉣𒇬) ile UŠ (𒍑, erkek veya zar/plasenta) işaretini birleştirir. Babil sözlük listelerinde NUN LAGAR×SAL (𒉦) ile eşleşerek hem damızlık boğa bölmesini hem de buzağılayan hayvanlarda doğum zarını ifade eder.

NUNUZ AB₂×GUD (𒉱), bileşik NUNUZ.AB₂ (𒉭𒀖, yumurta/döl ve inek) çerçevesinin içine GUD (𒄞, boğa veya öküz) işaretini yerleştirir. Babil zooloji ve sözlük listelerinde oval kozasından çıkan boynuzlu bir böceği veya sığır sürüsünün genç yavrularını belirtir.

GA₂×A.HA (𒂹), mimari kap işareti GA₂ (𒂷) içine A (𒀀, su) ve HA / KU₆ (𒄩, balık) işaretlerini alan şeffaf bir piktografik bileşiktir. Sümer ve Akad sözlük listelerinde duvarlı bir balık havuzunu, saray balık tankını veya yakalanan balıkları suda canlı tutan kamış livarı ifade eder.

GIR₃×LU.IGI (𒄎), GIR₃ (𒄊, ayak veya hayvan adımı) içine LU / UDU (𒇻, koyun) ve IGI (𒅆, göz veya ön) işaretlerini yerleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde sürünün en önünde (igi) yürüyerek koyunlara otlak yollarında rehberlik eden öncü koçu betimler.

GUD×A.KUR (𒄟), boğa işareti GUD (𒄞) içine A (𒀀, döl veya su) ve KUR (𒆳, dağ) işaretlerini yerleştirir. Mezopotamya zooloji ve mitoloji metinlerinde güneş tanrısı Utu ve kraliyet kudretiyle ilişkilendirilen doğu dağlarının görkemli hayvanı 'dağ boğası' veya 'yayla bizonu'nu (alim, Akadca kusarikku) belirtir.

LAGAB×GUD.GUD (𒇇), dairesel ağıl işareti LAGAB (𒇉) içine bir çift GUD (𒄞, öküz veya boğa) işareti yerleştirir. LAGAB×GUD (𒇆) gibi, ikilenmiş boğa işareti çoğulluğu açıkça belirterek sığırlarla dolu bir ağılı veya büyük bir öküz sürüsünü (Akadca būlu, utullu) ifade eder.

LAGAB×IM.HA (𒇍), dairesel havuz işareti LAGAB (𒇉) içine IM (𒅎, kil veya balçık) ve HA / KU₆ (𒄩, balık) işaretlerini yerleştirir. Babil sözlük listelerinde kille sıvanmış bir balık havuzunu veya yıllık nehir taşkınından sonra balıkların kolayca yakalandığı çamurlu su birikintisini belirtir.

DAG KISIM₅×GA.MAŠ (𒁜), DAG.KISIM₅ (𒁙) ağıl çerçevesini GA (𒂵, süt) ve MAŠ (𒈦, oğlak veya keçi) ile birleştirir. DAG.KISIM₅×GA (𒁛, ubur, meme) ile keçi ağılı kavramlarını buluşturarak keçilerin sağıldığı ve süt oğlaklarının tutulduğu mandıra bölmesini ifade eder.

DAG KISIM₅×IR.LU (𒁢), çoban çerçevesi DAG.KISIM₅ (𒁙) içine IR (𒅕, ter, koku veya salgı) ve LU / UDU (𒇻, koyun) işaretlerini yerleştirir. DAG.KISIM₅×IR (𒁡) ve DAG.KISIM₅×LU (𒁥, amaš) unsurlarını birleştirerek yün yağı (lanolin) kokan kalabalık bir koyun ağılını ifade eder.

DAG KISIM₅×U₂.GIR₂ (𒁬), DAG.KISIM₅ (𒁙) çerçevesinin içine U₂ (𒌑, bitki veya ot) ve GIR₂ (𒄈, bıçak veya diken; birlikte u₂-gir₂, deve dikeni) işaretlerini yerleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde (Ea IV ve Urra XIV) bitki örtüsünü bıçak gibi biçen zararlı bir tırtıl veya çekirge türünü (Akadca kisīmu) belirtir.

DAG KISIM₅×U₂.MAŠ (𒍳), çoban çerçevesi DAG.KISIM₅ (𒁙) içine U₂ (𒌑, ot, çayır veya yem) ve MAŠ (𒈦, oğlak, keçi veya ceylan) işaretlerini alır. DAG.KISIM₅×A.MAŠ (𒁗) ile ilişkili olup küçükbaş hayvanlar için otlak ağılını veya yemli bölmeyi betimler.

GA₂×A.DA.HA (𒂸), mimari çerçeve GA₂ (𒂷) içine A (𒀀, su), DA (𒁕, yan duvar veya set) ve HA / KU₆ (𒄩, balık) işaretlerini yerleştirir. GA₂×A.HA (𒂹) işaretinin tam varyantı olup saray ve tapınak mutfakları için canlı balıkların beslendiği setli balık havuzunu betimler.

GA₂×IŠ.HU.AŠ (𒃗), ev işareti GA₂ (𒂷) içine IŠ (𒅖, toprak veya toz), HU / MUŠEN (𒄷, kuş) ve AŠ (𒀸) işaretlerini yerleştirir. Babil sözlük listelerinde (Ea IV) korunan bu grafem, kerpiç bir güvercinliği, tapınak kuş evini veya kümesi belirtir.

LAGAB×A.DA.HA (𒆺), dairesel havuz işareti LAGAB (𒇉) içine A (𒀀, su), DA (𒁕, kıyı veya set) ve HA / KU₆ (𒄩, balık) işaretlerini alır. E₂×A.HA.DA (𒂎) ve GA₂×A.DA.HA (𒂸) ile bir üçlü oluşturarak setle çevrili yuvarlak bir balık havuzunu veya balık dolu lagünü temsil eder.

Sözlük geleneklerinde RI₈ olarak okunan MUŠ/MUŠ×A.NA (𒈷), dikey olarak eşleştirilmiş iki MUŠ (𒈲, yılan) işaretini A (𒀀, su) ve NA (𒈾) ile birleştirir. Birbirine dolanmış su yılanlarını veya tanrı Ningişzida'nın yeraltı sularından yükselen çifte yılanlı kutsal amblemini çağrıştırır.

NUN LAGAR×SAL/NUN LAGAR×SAL (𒉧), NUN.LAGAR×SAL (𒉦, immal / šilam, anaç inek veya yaban ineği) işaretini dikey olarak ikiler. Sümer ve Akad sözlük ve çobanlık metinlerinde bu ikileme çoğulluğu (immal-immal) belirterek doğurgan süt ineklerinden oluşan verimli bir sürüyü ifade eder.