Çivi Yazısı İşaretleri Kataloğu: Beden, Konuşma, Kalp ve Eylem (129 İşaret)

Başlangıçta sağa bakan bir insan başı profilinin piktogramı olan SAG (Sümerce «saĝ», Akadca «rēšu»), kil tabletler üzerindeki yazım geleneği geliştikçe saat yönünün tersine 90 derece döndürülmüştür. Anatomik baş anlamının yanı sıra «ilk», «önde gelen», «zirve» veya nüfus sayımlarında «kişi/birey» anlamlarına gelirdi. Sümerler kendilerini tanımlarken kullandıkları «saĝ-gíg-ga» («kara başlı halk») ifadesini bu işaretle başlatmışlardır.

SAG («baş») işaretinin alt yüz bölgesine ağız kısmını vurgulayan ek çizgiler eklenmesiyle (Sümer yazısında «gunû» adı verilen klasik grafik tekniği) oluşturulan bu işaret, insan konuşması ve ses etrafında şekillenir. Bağlama göre «ka» («ağız», Akadca «pû»), «inim» («söz» veya «konu», Akadca «amatu»), «du₁₁» («konuşmak» veya «emretmek») ya da «zú» («diş») olarak okunurdu. Ayrıca bileşik ideogramlar için bir çerçeve görevi görmüştür: ağız işaretinin içine «A» (su) yazıldığında NAG («içmek»), «NINDA» (ekmek) yazıldığında ise GU₇ («yemek yemek») işareti elde edilirdi.

Yere basan bir insan ayağı ve alt bacak piktogramından (daha sonra 90 derece döndürülmüştür) türeyen bu işaret, temel hareket fiillerini ifade eder. Sümercede DU veya GIN («gitmek / yürümek», Akadca «alāku»), GUB («ayakta durmak / nöbet tutmak», Akadca «izuzzu») ve TÙM («getirmek») olarak okunurdu. Fonetik olarak tüm çivi yazısı geleneklerinde «du» hecesinin temel işaretidir.

Dikkat kesilmiş bir kulak piktogramından türeyen bu işaret, Mezopotamya'nın zekâ anlayışını yansıtır: Sümercede (GEŠTUG₂) ve Akadcada («uznu») «kulak» kelimesi aynı zamanda «bilgelik», «akıl» ve «anlayış» anlamına gelirdi; çünkü bilgelik tanrıları dinlemekten doğardı. Fonetik olarak hem «pi/pe» hecesini hem de «wa, we, wi, wu» dizisini temsil etmesiyle benzersizdir.

Gerilmiş bir hayvan postu piktogramından türeyen bu işaret, KUŠ (Sümerce «deri / post», Akadca «mašku») olarak okunur ve sandaletler, su tulumları ile tapınak davulları gibi tüm deri eşyaların önüne sessiz belirleyici (determinatif) olarak yazılırdı. SU olarak okunduğunda «insan bedeni» (Akadca «zumru») veya «tazmin etmek» anlamına gelir; fonetik olarak «su» hecesini verir.

Dört yatay parmak ve dikey bilek çizgisiyle bir insan elini doğrudan betimleyen ŠU (Akadca «qātu»), çivi yazısının görsel olarak en anlaşılır işaretlerinden biridir. Sümercede «šu ti» («teslim almak»), «šu mú» («elleri kaldırarak dua etmek») ve «šu bar» («serbest bırakmak») gibi onlarca bileşik fiil oluşturur. Muhasebe tabletlerinde «šu-nigin₂» genel toplamı ifade eder; fonetik olarak «šu» hecesinin temel işaretidir.

Asur ve Babil metinlerinde çok anlamlı bir işarettir: KU₄ veya TU (Akadca «erēbu») olarak okunduğunda tapınağa «girmek»; TU veya TUD (Akadca «walādu») olarak okunduğunda «doğurmak» veya «yaratmak»; TU₆ (Akadca «šiptu») olarak okunduğunda ise şifalı «büyü / efsun» anlamına gelir. MUŠEN ile birlikte («tu-mušen») İştar'ın kutsal kuşu güvercini ifade eder ve fonetik olarak «tu» hecesini verir.

Mezopotamya maneviyatı ve ahlakının temel taşlarından biridir: ZI (Akadca «napištu» — Arapça «nefis» ve İbranice «nefeş» ile kökteş) olarak okunduğunda «boğaz», «yaşam nefesi» ve «can/ruh» anlamına gelir. ZID (Akadca «kīttu») okunuşuyla «hakikat», «doğruluk» ve «sadık» demektir; ZIG₃ okunuşuyla ise «ayağa kalkmak / yükselmek» fiilini ve fonetik olarak «zi» hecesini verir.

GABA (Akadca «irtu») olarak okunduğunda insan «göğsü» anlamına gelir ve kralların «gaba-ri nu-tuku» («göğüs göğüse karşı durabilecek rakibi olmayan») unvanında yer alır. DUH (Akadca «paṭāru») olarak okunduğunda ise «çözmek», «gevşetmek» veya «ayırmak» demektir; fonetik olarak «gab», «kab», «qab», «duh» ve «tuh» hecelerini verir.

Anıtsal yazıtlarda «göğüs» veya «bağır» (Sümerce «gaba», Akadca «irtu») anlamına gelen klasik işarettir. Anatomik anlamının ötesinde cepheyi simgeler; «gaba-ri» (Akadca «māhiru» ve «mehrum») birleşiminde ise hem savaştaki denk bir «rakibi» hem de kraliyet kütüphanelerinde aslıyla karşılaştırılmış «birebir tablet kopyasını» ifade eder.

İç çizgilerle («gunû») detaylandırılmış bir ayak piktogramından türeyen GIR₃ (Sümerce «ĝìr», Akadca «šēpu»), «ayak», «adım» ve «yol / güzergâh» anlamına gelir. Ur III idari tabletlerinde bir kişi adının önünde işlemi denetleyen yetkiliyi gösterirken, GIR₃.NITA₂ (Akadca «šakkanakku») unvanında Mari krallığıyla ünlü «askeri vali / genel komutan» makamını ifade ederdi.

Omuzda yük taşıyan bir insan başı ve boynu piktogramından türeyen bu işaret anatomi, coğrafya ve ekonomiyi birleştirir. GU₂ (Akadca «kišādu») olarak okunduğunda «boyun», «gerdanlık» ve «nehir kıyısı» anlamına gelir. GUN (Akadca «biltu» — sırtta taşınan yük) olarak okunduğunda ise «kraliyet haracı/vergisi» ve Mezopotamya'nın en büyük ağırlık birimi olan «talent»i (60 mina veya 3600 şekel, ~30 kg) ifade eder. Fonetik olarak «gu₂», «gun» ve «tik» hecelerini verir.

İç tapınak odasının veya insan belinin şemasından türeyen IB (Sümerce ib / uraš, Akadca qablu) işareti; beli, ortayı, kutsal tapınak alanını ve ilksel Toprak tanrıçası Uraş'ı simgeler. Fonetik olarak /ib/ ve /ip/ hecelerini yazmak için temel VC işaretidir.

Logografik olarak GUB₃ (Akadca šumēlu) okunan bu işaret 'sol el' veya 'sol taraf' anlamına gelir; Mezopotamya kehanet tabletlerinde uğurlu ve uğursuz alametleri yorumlamak için sürekli ZAG ('sağ taraf') ile birlikte kullanılır. Fonetik olarak /kab/, /kap/ ve /qab/ hecelerini verir.

Tutsakları veya hayvanları zapteden ahşap boyunduruk ya da kıskacı betimleyen RAB (Akadcaya rappu olarak geçmiştir), kelepçe veya pranga anlamına gelir. Fonetik olarak /rab/ ve /rap/ CVC hecelerini (özellikle Akadca rabû 'büyük, baş' kelimesinin çekimlerini) yazmak için kullanılır.

Kalbin veya iç organların eşkenar dörtgen biçimli anatomik piktogramından türeyen ŠA₃ (Sümerce šag₄, Akadca libbu); 'kalp, yürek, zihin, arzu, ana rahmi ve iç kısım' anlamlarına gelir. Hem Sümercede hem de Akadcada (INA ŠA₃ = ina libbi) 'içinde, ortasında, arasında' edatı olarak çok sık kullanılır.

İnsan tırnağını, hayvan pençesini (Sümerce umbin, Akadca ṣupru) ve ağaç belirteciyle (GIŠ.UMBIN, Akadca magarru) araba tekerleğini ifade eder. Babil ve Asur hukuk sözleşmelerinde silindir mührü olmayan kişiler, ıslak kil tablete başparmak tırnaklarını bastırarak UMBIN [İsim] ('[İsim]'in tırnağı') ibaresiyle resmi imza atarlardı.

Sümer bileşik ideogram sanatının en klasik örneğidir: baş/ağız işareti KA'nın (𒅗) tam ağız kısmına ekmek/yiyecek işareti GAR / NINDA'nın (𒃻) yerleştirilmesiyle oluşan GU₇ (Akadca akālu), doğrudan 'ekmek yiyen ağzı' resmeder ve 'yemek yemek, beslenmek, tüketmek' anlamına gelir.

Baş/ağız işareti KA'nın (𒅗) içine su işareti A'nın (𒀀) yerleştirilmesiyle oluşan ve doğrudan 'su içen ağzı' resmeden kusursuz bir bileşik ideogramdır. NAG / NA₈ (Akadca šatû ve šaqû) okunuşuyla Sümercede 'içmek', 'su vermek' ve 'tarlaları sulamak' anlamına gelen temel fiildir.

Baş/ağız işareti KA'nın (𒅗) içine ME (𒈨) işaretinin yazılmasıyla oluşan EME (Akadca lišānu); anatomik 'dili', saban demirini veya hançer namlusunu ve 'konuşulan dili/lehçeyi' ifade eder. Sümerler kendi ana dillerine EME.GIR₁₅ ('soylu/yerli dil'), ilahi lehçesine EME.SAL ('ince dil') ve Akadcaya EME.URI adını vermişlerdir.

Baş işareti KA'nın (𒅗) çene kısmına SA ('ipler, örülü teller', 𒊓) işaretinin yerleştirilmesiyle oluşan SU₆ / SUN₄ (Akadca ziqnu), örülmüş törensel sakalı betimler. Mezopotamya sanatında ve ilahilerinde tanrılar ile krallar, egemenlik ve bilgeliğin simgesi olan 'saf lacivert taşından (lapis lazuli) parlak sakallarıyla' (SU₆ NA₄.ZA.GIN₃) övülür.

Kas gücünü gösteren çizgilerle bükülmüş bir insan kolu piktogramından türeyen A₂ (Akadca idu, emūqu, kappu); 'kol, kuş kanadı, boynuz, yan taraf, fiziksel güç ve askeri kudret' (A₂.AG₂.GA₂ = 'buyruk') anlamlarına gelir. Mezopotamya hukuk ve ekonomi tabletlerinde A₂ (idu) aynı zamanda işçi yevmiyesi ve kira ücretidir.

İnsan gözü piktogramından gelişen IGI (Akadca īnu, pānu, mahru); 'göz, bakış, yüz ve önünde' anlamlarına gelir (hukuk tabletlerinde IGI [İsim] şahitleri belirtir: '[İsim]'in huzurunda'). Babil altmışlık matematiğinde IGI n (Akadca igû), 1/n çarpmaya göre ters sayının cebirsel sembolüdür; fonetik olarak /ši/ ve /lim/ (1000) okunur.

Sümercenin temel 'giriş' fiilidir: KU₄ / KUR₉ (Akadca erēbu ve šūrubu); 'içeri girmek, saraya veya tapınağa adım atmak' (kutsal odaya girme yetkisine sahip ērib bīti rahip unvanının kaynağıdır) ve geçişli olarak 'hazineye vergi, mal veya gelir sokmak' anlamlarına gelir.

İki dilli Sümer-Akad sözlüklerinde Akadca būdu ('omuz') ve ṣēru ('sırt') kelimeleriyle eşleştirilen MURGU₂; yük taşıyan insan omzunu, sırtı ve bir duvar ya da seddin sırt kısmını ifade eder.

Sümerce anatomik ve tıbbi sözlük listelerinde 'zar, rahim zarı' (Akadca ipu, silītu) anlamında ušₓ olarak okunan çivi yazısı işareti (U+12356). Aynı zamanda uš hecesinin varyant bir fonetik işareti olarak görev yapar.

'Safra kesesi, öd, acılık' (Sümerce ze₂; Akadca martu) ve 'koparmak, sökmek' (Akadca nasāḫu) anlamına gelen ZE₂ çivi yazısı işareti (Borger MZL 255, U+12362). Akadca hece yazısında ṣe, ṣi ve ze₂ heceleri için standart işarettir.

'Kan' (Sümerce uš₂; Akadca dāmu), 'ölüm' (Akadca mūtu) ve 'ölmek' (Sümerce ug₇; Akadca mâtu) anlamına gelen UŠ₂ / UG₇ çivi yazısı işareti (U+12357); idari kayıtlarda ölen hayvanları (ba-ug₇) belirtmek için sıkça kullanılmıştır.

Ritüel ve tıp metinlerinde 'kokulu yağ sürmek, meshetmek' (Sümerce šeš₄; Akadca pašāšu) ve 'gözyaşı dökmek, ağlamak' (šeš₂; Akadca bakû) anlamlarına gelen ŠEŠ₂ / ŠEŠ₄ çivi yazısı işareti (Borger MZL 852, U+122C1).

Ok ve yaşam işareti TI'nın eğik (tenû) paleografik ve sözlüksel varyantı olan TI-tenû çivi yazısı işareti (U+122FF); Babil bilimsel işaret listelerinde korunmuştur.

ZA işaretinin eğik (tenû) biçimi olan ve AD₄ olarak okunan çivi yazısı işareti (Borger MZL 850, U+1235E); Sümer ve Akad sözlük listelerinde 'topal, aksak' (Sümerce ad₄; Akadca ḫummuru) anlamına gelir.

DUR₂, TUŠ veya KUŠ₇ olarak okunan GU₂-gunû çivi yazısı işareti (Borger MZL 804, U+1211D). Tuš okunuşuyla 'oturmak, ikamet etmek' (Akadca wašābu), dur₂ okunuşuyla 'oturak, temel' (Akadca šubtu) ve kuš₇ okunuşuyla 'kraliyet arabacısı, seyis' (Akadca kizû) anlamına gelir.

Kelime anlamıyla 'tamamlanmamış SAG (baş)' olan SAG-nutillû çivi yazısı işareti (Borger MZL 185, U+12294); Babil sözlük listelerinde başla ilgili karmaşık işaretlerin temel yapı taşı olarak kaydedilmiştir.

UḪ₃ olarak okunan UD.KUŠU₂ çivi yazısı işareti (Borger MZL 648, U+12314); Sümer tıp, büyü ve edebiyat metinlerinde 'tükürük, salya, köpük veya yılan zehri' (Sümerce uḫ₃; Akadca ru'tu, imtu) anlamına gelir.

A ('su') ve IGI ('göz') işaretlerinin birleşiminden oluşan ve kelime anlamıyla 'göz suyu' demek olan ER₂ / IR₂ (A×IGI) çivi yazısı işareti (Borger MZL 845, U+12005). 'Gözyaşı, ağlama ve tapınak ağıtı' (Sümerce er₂; Akadca dimtu, bikītu) kavramlarının temel logogramıdır.

AB₂ içine ŠA₃ ('kalp, iç') yazılmasıyla oluşan ve LIBIŠ olarak okunan çivi yazısı işareti (Borger MZL 677, U+1201A). Sümer destanlarında 'yürek, cesaret veya coşkun öfke' (Sümerce libiš; Akadca libbu) anlamına gelir.

Üst üste iki ayak işareti DU'dan oluşan LAḪ₅ / SU₈ / RE₇ (DU/DU) çivi yazısı işareti (Borger MZL 353, U+1207B). Sümer dilbilgisinde hareket fiillerinin çoğul gövdelerini yazar: re₇ ('gitmek'; Akadca alāku), su₈-g ('ayakta durmak'; Akadca izuzzu) ve laḫ₅ ('getirmek, götürmek'; Akadca wabālu).

EZEN ('bayram') ve LA ('bolluk, neşe') işaretlerinden oluşan ASILA / ASILAL (EZEN×LA) çivi yazısı işareti (Borger MZL 262, U+120AF); Sümer edebiyatında 'sevinç çığlığı, coşku ve şenlik müziği' (Sümerce asila; Akadca rīštu, nigûtu) anlamına gelir.

SU₆ veya SUN₄ olarak okunan GA₂×BAD çivi yazısı işareti (Borger MZL 414, U+120BF); Mezopotamya tanrılarının ve krallarının lacivert taşından (su₆-za-gin₃) sakallarını betimleyen ilahilerde geçen 'sakal, çene' (Sümerce su₆, sun₄; Akadca ziqnu) logogramıdır.

GA₂ ('mahfaza, oda') ve SAL ('kadın') işaretlerinden oluşan ARḪUŠ / AMA₆ (GA₂×SAL) çivi yazısı işareti (Borger MZL 437, U+120E3); hem 'ana rahmi, döl yatağı' hem de 'şefkat, merhamet, acıma' (Sümerce arḫuš; Akadca rēmu) kavramlarının temel logogramıdır.

İki GABA ('göğüs') işaretinin kesişmesiyle oluşan GABA×GABA çivi yazısı işareti (Borger MZL 299, U+120EF); göğüs göğüse karşılaşmayı, rakibi veya denk hasmı (Akadca māḫiru, šāninu) ifade eder.

ḪUB₂ ('sıçramak, koşmak') ve ḪAL ('hızla akmak/koşmak') işaretlerini birleştiren ḪUB₂×ḪAL çivi yazısı işareti (Borger MZL 150, U+1213A); Babil sözlük listelerinde hızlı hareket kavramlarını belirtir.

Bacak/sıçrama işareti ḪUB₂ içine LIŠ yazılmasıyla oluşan ḪUB₂×LIŠ çivi yazısı işareti (Borger MZL 153, U+1213C); Babil sözlük listelerinde ayak hareketlerini belirtir.

Sıçrayan bacak işareti ḪUB₂ içine UD yazılmasıyla oluşan ḪUB₂×UD çivi yazısı işareti (Borger MZL 154, U+1213D); Babil sözlük listelerinde yer alır.

Ağız işareti KA içine AD ('ses, çağrı') yazılmasıyla oluşan KA×AD çivi yazısı işareti (Borger MZL 43, U+12159); Babil sözlük listelerinde gür sesi ve haykırışı belirtir.

Ağız işareti KA içine AŠ₂ ('lanet') yazılmasıyla oluşan KA×AŠ₂ çivi yazısı işareti (Borger MZL 30, U+1215B); ağızdan çıkan laneti veya bedduayı (Akadca arratu, nazāru) ifade eder.

KA ('ağız') ve BAD/UŠ₂ ('ölüm, kan') işaretlerinden oluşan ve kelime anlamıyla 'ağzın ölümcül sıvısı' demek olan UŠ₁₁ (KA×BAD) çivi yazısı işareti (Borger MZL 32, U+1215C); 'yılan/akrep zehri, ağı ve büyü' (Sümerce uš₁₁; Akadca imtu, kišpū) kavramlarının temel logogramıdır.

Ağız işareti KA içine gür sesli davul/lir işareti BALAG'ın yazılmasıyla oluşan ŠEG₁₁ (KA×BALAG) çivi yazısı işareti (Borger MZL 63, U+1215D). Sümerce šeg₁₁ gi₄ ('kükremek, gürlemek'; Akadca šagāmu, rigmu) deyiminde fırtına tanrısı Adad'ın gök gürültüsünü ve aslan kükremesini anlatır.

Ağız işareti KA içine BAR ('açmak, dış') yazılmasıyla oluşan KA×BAR çivi yazısı işareti (Borger MZL 31, U+1215E); Babil sözlük listelerinde yer alır.

Ağız işareti KA içine BI yazılmasıyla oluşan KA×BI çivi yazısı işareti (Borger MZL 46, U+1215F); Mezopotamya sözlük serilerinde kayıtlıdır.

Ağız/ses işareti KA içine ERIN₂ ('askerler, ordu') yazılmasıyla oluşan KA×ERIN₂ çivi yazısı işareti (Borger MZL 48, U+12160); ordunun savaş narasını ve uğultusunu simgeler.

Ağız işareti KA içine GA ('süt') yazılmasıyla oluşan KA×GA çivi yazısı işareti (Borger MZL 49, U+12162); süt emmeyi (Akadca enēqu) betimler.

KA ('ağız, söz') ve GAL ('büyük') işaretlerini birleştiren KA×GAL çivi yazısı işareti (Borger MZL 47, U+12163); yüksek sesi ve büyük konuşmayı ifade eder.

Ağız işareti KA içine GI ('kamış; sağlam, doğru') yazılmasıyla oluşan KA×GI çivi yazısı işareti (Borger MZL 36, U+12167); Babil sözlük listelerinde korunmuştur.

Ağız işareti KA içine hançer işareti GIR₂'nin yazılmasıyla oluşan KA×GIR₂ çivi yazısı işareti (Borger MZL 29, U+12168); hançer gibi keskin ve yaralayıcı sözleri betimler.

Ağız/ses işareti KA/GU₃ içine GU işaretinin yazılmasıyla oluşan KA×GU çivi yazısı işareti (Borger MZL 67, U+1216B); Mezopotamya sözlük geleneklerinde yer alır.

Ağız işareti KA içine büyük tahıl yığını işareti GUR₇'nin yazılmasıyla oluşan KA×GUR₇ çivi yazısı işareti (Borger MZL 62, U+1216C); Babil sözlük listelerinde kayıtlıdır.

KA ('ağız, yüz') ve IGI ('göz') işaretlerini birleştiren KA×IGI çivi yazısı işareti (Borger MZL 55, U+1216D); sözlük geleneklerinde yüz hatlarını ve çehreyi ifade eder.

KA ('ağız') ve IM ('rüzgâr, hava') işaretlerinden oluşan ve kelime anlamıyla 'ağız rüzgârı' demek olan BUN₂ (KA×IM) çivi yazısı işareti (Borger MZL 58, U+1216E); hem 'demirci körüğü, üfleme' (Sümerce bun₂; Akadca nappāḫu) hem de 'su toplaması, kabarcık, çıban' (Akadca bubu'tu) anlamına gelir.

KA×KAK (𒅯), KA ('ağız, söz') ile içine yazılmış KAK ('çivi, inşa etmek/sabitlemek') işaretini birleştiren bileşik bir çivi yazısı işaretidir. Mezopotamya sözlük derlemelerinde bir yemini bağlamayı, sözü sağlamlaştırmayı veya ağız ve burun anatomisini ifade eder.

KA×KI (𒅰), KA ('ağız') işaretinin içine KI ('yer, toprak, mekan') yerleştirilmesiyle oluşan bileşik bir çivi yazısı işaretidir. Sümer ve Akad tören ve sözlük geleneklerinde, tanrıların veya kralların önünde secde ederek yeri öpmeyi ve bağlılık sunmayı simgeler.

KA×KID (𒅱), KA ('ağız') işareti ile içine yazılmış KID ('koparmak, kesmek, kamış hasır') işaretini birleştirir. Mezopotamya işaret listelerinde (Ea ve Diri) dişlerle ısırıp koparmayı veya keskin, kesin sözlü ifadeleri belirtir.

KA×LU (𒅳), KA ('ağız') ile LU ('bol olmak, otlamak, koyun') işaretlerini birleştiren bileşik bir logogramdır. Sözlük listelerinde çiğnemeyi, otlamayı veya akıcı konuşmada sözleri çoğaltmayı ifade eder.

KA×MI (𒅸), KA ('ağız, yüz') ile içine yazılmış MI ('gece, karanlık, siyah') işaretini birleştirir. Babil sözlük, tıp ve kehanet metinlerinde (kan₆ gibi değerlerle) kararmış bir yüz veya ağzı, kasveti, melankoliyi ya da göksel kararmayı ifade eder.

Logografik olarak Sümerce ZUR veya SUB₂ (Akadca karābu, ikribu) olarak okunan KA×NE (𒅺), KA ('ağız') ile NE ('kor, ateş, sıcaklık') işaretlerini birleştirir. Tanrılara sunulan içten duayı, ritüel kutsamayı ve alçakgönüllü yakarışı temsil eder.

NUNDUM (𒅻, yapısal olarak KA×NUN), 'dudak' anlamına gelen Sümerce logogramdır (`nundum`, `nundun`; Akadca `šaptu`). Edebi ve coğrafi metinlerde mecazi anlamda bir kabın ağzını veya bir nehir ya da denizin kıyısını da ifade eder.

KA×PI (𒅼), KA ('ağız, konuşma') içine PI ('kulak, bilgelik, anlayış') yerleştirilmesiyle oluşan bileşik bir işarettir. Mezopotamya sözlük listelerinde konuşma ve işitmeyi birbirine bağlayarak bilgece sözlü öğüdü, dikkatli diyaloğu veya sözlü talimatı simgeler.

KA×RU (𒅽), KA ('ağız') ile içine yazılmış RU ('atmak, fırlatmak, göndermek') işaretini birleştirir. Sözlük ve büyü geleneklerinde tükürmek, lanet savurmak veya güçlü bir sözlü ifadeyi dışarı fırlatmak gibi ağızdan yapılan eylemleri belirtir.

ŠEG₁₁ (𒆀, yapısal olarak KA׊A), 'yüksek çığlık, kükreme veya uğultu' (Akadca `rigmu`, `šagāmu`) anlamına gelen Sümerce bir logogramdır. Sıklıkla `šeg₁₁ gi₄` ('kükremek, yankılanmak') bileşik fiilinde fırtınaların, aslanların, savaşçıların ve tanrıların gür sesini betimler.

KA׊E (𒆁), KA ('ağız') ile içine yazılmış ŠE ('arpa, tahıl') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde ve erken idari geleneklerde ağızdaki tahılı betimleyerek arpa yemeyi, günlük rızkı veya ritüel tahıl sunularını ifade eder.

ŠEG₁₀ (𒆂, yapısal olarak KA׊ID), KA ('ağız, ses') ile ŠID ('saymak, ezbere okumak, hesaplamak') işaretlerini birleştirir. Sümer ve Akad metinlerinde (`šagāmu`, `manû`) bir metni veya büyüyü yüksek sesle okumayı ve gür bir ses çıkarmayı ifade eder.

KA×SIG (𒆄), KA ('ağız, ses') ile içine yazılmış SIG ('zayıf, alçak, ince') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde alçak, kısık veya yumuşak bir sesi ve aynı zamanda sakal işaretiyle (`su₆`) ilişkili grafik bir varyantı ifade eder.

SU₆ (𒆅, yapısal olarak KA×SUHUR veya KA×SA), KA ('ağız, yüz') ile SUHUR ('tutam, sorguç') işaretlerini birleştiren ve 'sakal' (Akadca `ziqnu`) anlamına gelen Sümerce logogramdır. Sümer ilahilerinde tanrılar ve krallar sıkça 'parlayan lacivert taşından sakallı' (`su₆ za-gin₃`) olarak övülür.

KA×U (𒆇), KA ('ağız') işaretinin içine U çukur kamasını yerleştirir. Mezopotamya anatomi ve sözlük geleneklerinde ağız boşluğunu, damağı veya ardına kadar açılmış çeneyi temsil eder.

KA×U₂ (𒆈), KA ('ağız') ile içine yazılmış U₂ ('bitki, ot, yiyecek') işaretini birleştirir. Arkaik ve sözlüksel çivi yazısı geleneklerinde KA×GAR (`gu₇`) ile birlikte görülen bu işaret, bitkisel gıda tüketmeyi, otlamayı veya beslenmeyi grafiksel olarak anlatır.

ZU₂ (𒆉, yapısal olarak KA×UD, 'ağızdaki beyaz/parlak şey'), 'diş' ve 'fildişi' (Akadca `šinnu`) ile `zuh` ('çalmak, ısırmak') fiili için kullanılan standart Sümerce logogramdır. Ayrıca çakmaktaşı (`zu₂`), saban veya tarak dişleri ve silahların keskin ağzı anlamına da gelir.

UŠ₁₁ (𒆋, yapısal olarak KA×UŠ veya KA×BAD), 'zehir, ağı ve tükürük' (Akadca `imtu`, `ru'tu`) anlamına gelen Sümerce logogramdır. Mezopotamya mitolojisinde ve büyülerinde yılanların, akreplerin ve kozmik canavarların ölümcül zehrini ve büyülü tükürüğü betimler.

KA×ZI (𒆌), KA ('ağız, ses') ile içine yazılmış ZI ('yaşam, nefes, boğaz, gerçek') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde ağzı yaşam nefesi ve doğrulukla ilişkilendirerek canlı nefesi, boğazı veya güvenilir sözü ifade eder.

KAL CROSSING KAL (𒆙), kesişen iki KAL ('güçlü, kudretli, genç adam') işaretinden oluşur. Görsel olarak birbirine kenetlenmiş iki güçlü erkeği betimleyerek güreşi, fiziksel güç mücadelesini (`lirum`, Akadca `abāru`, `umzarhu`) ve kahramanca kudreti simgeler.

LAGAB×UŠ (𒇪), dairesel kese işareti LAGAB ile içine yazılmış UŠ ('zar, eril organ, temel') işaretini birleştirir. Babil anatomi ve sözlük listelerinde mesaneyi, vücut kesesini veya çevrili bir temeli ifade eder.

NINDA₂×UŠ (𒉟), kap ve rahim işareti NINDA₂ ile içine yazılmış UŠ ('zar, plasenta, eril ilke') işaretini birleştirir. Sümerce `arhuš` (Akadca `rēmu`) ile ilişkili olup hem anatomik rahmi hem de derin şefkat ve merhameti ifade eder.

PI CROSSING PI (𒊉), kesişen iki PI ('kulak, işitme, bilgelik, anlayış'; Sümerce `geštu₂`, Akadca `uznu`) işaretinden oluşur. Çaprazlanmış bu ikili yapı iki kulağı, karşılıklı dinlemeyi veya engin bilgeliği simgeler.

SAG×A (𒊖), SAG ('baş') işareti ile içine yazılmış A ('su, sıvı') işaretini birleştirir. Mezopotamya tıp, teşhis ve sözlük metinlerinde başın yıkanmasını (`sag a-tu₅`) veya baştaki sıvı birikimini ifade eder.

SAG×DU (𒊗), Sümerce `sag-du` ('baş, kafatası, kişinin kendisi, ana para'; Akadca `qaqqadu`) kelimesinin bileşik yazımıdır. SAG ('baş') ile DU işaretini birleştirerek hem fiziksel başı hem de Babil matematiğinde üçgeni (`sag-du`) belirtir.

SAG×DUB (𒊘), SAG ('baş, üst') ile içine yazılmış DUB ('kil tablet; yığmak, ezmek') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde ve kahramanlık anlatılarında (`sag dub-dub`) savaşta baş ezmeyi veya tabletin üst kısmını ifade eder.

SAG×HA (𒊙), HA ('balık; pay/hisse `ha-la`') işaretini SAG ('baş, birinci, seçkin') içine alır. Arkaik ve sözlüksel geleneklerde ilk ve en seçkin payı, öşür sunusunu veya balık başını temsil eder.

SAG×KAK (𒊚), SAG ('baş, tepe') ile içine yazılmış KAK ('çivi, sivri uç, yapmak') işaretini birleştirir. Babil işaret listelerinde sivri miğfer tepeliğini, başlıklı çiviyi (`gag-sag`) veya kafatası çıkıntısını belirtir.

SAG×KUR (𒊛), SAG ('baş, tepe, köle') ile içine yazılmış KUR ('dağ, yabancı yayla') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük ve arkaik idari geleneklerinde dağ zirvesini (`sag-kur`) veya doğu dağlarından getirilen bir esiri ifade eder.

SAG×LUM (𒊜), SAG ('baş') ile içine yazılmış LUM ('gür büyümek, dolgun olmak') işaretini birleştirir. Babil sözlük listelerinde sık ve gür saçlarla kaplı bir başı veya zengin biçimde süslenmiş tepeyi belirtir.

SAG×U₂ (𒊢), SAG ('baş') ile içine yazılmış U₂ ('bitki, ot, şifalı ot') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük ve tıp metinlerinde bitki çelenkleriyle taçlandırılmış başı veya baş ağrısı için sarılan bitkisel lapayı ifade eder.

SAG×UB (𒊣), UB ('köşe, girinti, oyuk') işaretini SAG ('baş') içine alır. Babil anatomi ve tıbbi teşhis listelerinde başın şakak bölgesini veya kafatasının yan çukurunu belirtir.

SAG×UM (𒊤), SAG ('baş') ile içine yazılmış UM ('kamış ip, şerit, zar') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük derlemelerinde alna bağlanan bir baş bandını veya kafatasını saran zarı ifade eder.

SAG×UR (𒊥), SAG ('baş') ile içine yazılmış UR ('savaşçı, kahraman, aslan') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde bir savaşçının başını, aslan başlı topuz veya sancağı (`sag-ur`) ya da kararlılığı ifade eder.

SAG OVER SAG (𒊧), SAG ('baş, birinci, en iyi') işaretinin dikey olarak ikilenmiş biçimidir. Çoğulluk ve üstünlük (`sag-sag`) ifade ederek 'tüm başları', 'en önde gelen önderleri' veya 'en birinci sınıf kaliteyi' belirtir.

PEŠ₄ (𒊯, yapısal olarak ŠA₃×A, 'rahim/karın + su/tohum'), 'gebe olmak, hamile kalmak' (Akadca `erû`) anlamına gelen klasik Sümerce logogramdır. Şeffaf grafik yapısı, anne rahminin (`ša₃`) içindeki yaşam sıvısını ve tohumu (`a`) betimler.

ŠA₃×BAD (𒊰), ŠA₃ ('kalp, karın, iç organlar') ile içine yazılmış BAD ('açmak; ölü, kederli') işaretini birleştirir. Babil sözlük ve falcılık geleneklerinde kehanet için açılan iç organları veya kederli bir yüreği ifade eder.

ŠA₃×NE (𒊲), NE ('ateş, kor, hararet') işaretini ŠA₃ ('kalp, mide, iç') içine alır. Mezopotamya tıp ve edebiyat metinlerinde iç ateşi, mide yanmasını (`himṭu`) ve yakıcı öfkeyi canlı biçimde betimler.

ŠA₃׊U₂ (𒊳), ŠA₃ ('kalp, zihin') ile içine yazılmış ŠU₂ ('örtmek, karartmak, çökmek') işaretini birleştirir. Babil sözlük listelerinde kederle kararmış bir yüreği veya örtülü, gizli bir niyeti ifade eder.

ŠA₃×TUR (𒊴, Sümerce `ša₃-tur₃`, Akadca `šassūru`, `rēmu`), ŠA₃ ('karın, iç') işaretinin içine TUR ('küçük çocuk, bebek') yerleştirilmesiyle oluşan ve 'ana rahmi, döl yatağı' anlamına gelen klasik bir logogramdır. Ayrıca doğum tanrıçaları Ninhursag ve Belet-ili'nin kutsal unvanıdır.

ŠA₃×U (𒊵), U çukur kamasını ŠA₃ ('kalp, karın, iç') işaretinin içine alır. Mezopotamya anatomi ve sözlük geleneklerinde mide boşluğunu, kalp odacığını veya derin bir iç oyuğu temsil eder.

UM׊A₃ (𒌠), UM ('zar, örtü, tablet') ile içine yazılmış ŠA₃ ('kalp, iç') işaretini birleştirir. Mezopotamya anatomi ve sözlük listelerinde kalbi veya iç organları saran zarı ya da zarflı bir tabletin iç kil özünü ifade eder.

KAŠ₃ (𒍒, yapısal olarak UŠ×A, 'kanal + su'), 'idrar' (Akadca `šinātu`) anlamına gelen standart Sümerce logogramdır. Babil tıbbi teşhis tabletlerinde (`Sakikkû`) ve böbrek taşı tedavisi metinlerinde sıkça yer alır.

KA×AŠ₃ (𒍿), KA ('ağız, konuşma') ile AŠ₃ / AŠ₂ ('lanet, beddua'; Akadca `arratu`, `iziru`) işaretlerini birleştirir. Mezopotamya hukuk, anıt ve sözlük geleneklerinde antlaşmayı bozanlara karşı söylenen ağır bir laneti (`aš₂ bal`) ifade eder.

KA×GIŠ (𒎀), KA ('ağız') ile içine yazılmış GIŠ ('odun, ahşap alet') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde ve erken hukuk uygulamalarında ağızdaki ahşap gemi, tıkaç veya yalan yere yemin edenin ağzına çakılan tahta çiviyi belirtir.

KA×GUD (𒎁), KA ('ağız, ses') ile içine yazılmış GUD ('boğa, öküz') işaretini birleştirir. Sümer ilahilerinde ve Babil sözlük listelerinde fırtına tanrıları İşkur/Adad ve Enlil'in sesini betimlemek için kullanılan yabani boğa böğürtüsünü simgeler.

KA×LUM (𒎃), KA ('ağız, konuşma') ile içine yazılmış LUM ('dolu, gür, bol olmak') işaretini birleştirir. Babil sözlük listelerinde yiyecekle dolu bir ağzı veya zengin, akıcı belagati ifade eder.

KA׊UL (𒎅), KA ('ağız, yüz, ses') ile ŠUL ('genç adam, soylu savaşçı, kahraman'; Akadca `eṭlu`) işaretlerini birleştirir. Mezopotamya sözlük ve ilahi metinlerinde genç bir savaşçının gür savaş narasını veya olgunluk çağındaki sakalını (`su₆`) ifade eder.

KA×UR₂ (𒎇), KA ('ağız, konuşma') ile içine yazılmış UR₂ ('kök, taban'; Akadca `išdu`) işaretini birleştirir. Babil anatomi ve sözlük listelerinde dilin kökünü veya boğaz ile damağın dip kısmını ifade eder.

Logografik olarak UBUR veya AGAN şeklinde okunan DAG KISIM₅×GA (𒁛), DAG.KISIM₅ (𒁙) çerçevesi ile GA (𒂵, süt) işaretini birleştirir. 'Göğüs', 'meme ucu' veya 'meme' (Akadca tulû ve ṣirtu) anlamına gelir ve tanrıçaların Mezopotamya krallarını ilahi sütle beslediği kraliyet ilahilerinde sıkça yer alır. Anatomik organı doğrudan süt üretimiyle ilişkilendiren şeffaf bir bileşiktir.

Logografik olarak AKAN veya UBUR₂ şeklinde okunan DAG KISIM₅×UŠ (𒁭), DAG.KISIM₅ (𒁙) çerçevesi ile UŠ (𒍑, çıkıntılı uç veya erkek) işaretini birleştirir. DAG.KISIM₅×GA (𒁛) ile birlikte 'meme ucu', 'göğüs' veya 'emzik' (Akadca ṣirtu, tulû) anlamına gelir ve Mezopotamya kuş listelerinde akan kuşuna adını verir.

GIR₃×GAN₂-tenû (𒄌), GIR₃ (𒄊, ayak, adım veya hayvan bacağı) ile GAN₂-tenû (𒃸, eğik tarla veya bukağı) işaretlerini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde tarlaları çiğneyen ağır bir yürüyüşü, bukağılı ayağı veya yeraltı tanrısı Nergal'in kudretli yürüyüşünü ifade eder.

Logografik olarak SUN₄ (veya SU₆) şeklinde okunan IDIM/IDIM BUR (𒅃), dikey bir çift IDIM (𒅁, fışkıran pınar) işaretini BUR (𒁓, taş kâse) ile birleştirir. Sümer ve Akad metinlerinde kraliyet ilahilerinde akan su gibi dökülen lacivert taşından (lapis lazuli) bir sakal olarak betimlenen 'sakal' (Akadca ziqnu) anlamına gelir.

Logografik olarak ŠA₄ (SHA₄) veya BU₃ şeklinde okunan KA×GAN₂-tenû (𒅤), KA (𒅗, ağız veya ses) işaretinin içine GAN₂-tenû (𒃸) yerleştirir. Sümer fiil bileşiklerinde 'kükremek', 'inlemek', 'ağıt yakmak' veya 'haykırmak' (Akadca ramāmu, nagāgu) gibi güçlü ve yankılı ses eylemlerini ifade eder.

LAGAB×IGI-gunû (𒇋), dairesel çerçeve işareti LAGAB (𒇉) içine IGI-gunû (𒅇, parlayan göz) işaretini alır. Mezopotamya sözlük listelerinde (Ea I) gözün dairesel çevresini, irisi veya göz çukurunu, ayrıca arazide bir göz gibi parlayan berrak su havuzunu belirtir.

Logografik olarak MURUB₄ şeklinde okunan SAL LAGAB×AŠ₂ (𒊪), SAL (𒊩, dişi) ile LAGAB×AŠ₂ (𒇉 içinde 𒀾) işaretlerini birleştirir. Sümer ve Akad metinlerinde 'orta', 'merkez', 'kalça/pelvis' veya 'dişi üreme organı' (Akadca qablu, ūru) anlamına gelir ve anatomik ve mekânsal bağlamlarda sıkça kullanılır.

ŠU/INVERTED ŠU (𒋘), düz bir ŠU (𒋗, el) işaretini ters çevrilmiş bir ŠU işaretinin üzerine yerleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde bu simetrik dizilim, birlikte çalışan veya karşılıklı kenetlenen iki eli görsel olarak betimleyerek karşılıklı alışverişi, bir araya toplamayı veya iki elle yoğurmayı ifade eder.

SAG×IGI-gunû (𒎖), SAG (𒊕, baş veya ön) işaretinin içine IGI-gunû / SIG₇ (𒅇, parlayan göz veya kaş) yerleştirir. Mezopotamya fizyonomi ve sözlük tabletlerinde aydınlık ve uğurlu bir çehreyi, belirgin alnı veya uyanık bir hükümdar bakışını ifade eder.

GIR₃×A.IGI (𒄋), GIR₃ (𒄊, ayak, yol veya adım) ile A.IGI (𒀀𒅆, er₂, gözyaşı veya ağıt) işaretlerini birleştirir. Babil sözlük geleneklerinde korunan bu grafem, ağlayan bir cenaze alayını veya yas yolundaki kederli yürüyüşü belirtir.

KA×AD.KU₃ (𒅚), ağız işareti KA (𒅗) içine AD (𒀜, ses, çağrı veya öğüt) ve KU₃ (𒆬, saf, kutsal veya gümüş) işaretlerini yerleştirir. Babil sözlük serileri Ea III ve Diri'de kaydedilen bu grafem, gümüş gibi arı sözü, kutsal öğüdü veya kutsanmış dua sesini ifade eder.

KA×GIŠ CROSSING GIŠ (𒅪), ağız ve söz işareti KA (𒅗) içine GILIM (𒄃, bükmek, dolaştırmak veya engellemek) oluşturan çapraz iki GIŠ (𒄑) işaretini alır. Babil sözlük serisi Ea III'te 'çarpık sözler', 'hileli konuşma' ve 'sözlü çelişki/engel' (Akadca egēru) kavramlarını canlı biçimde ifade eder.

KA×ME.DU (𒅵), ağız işareti KA (𒅗) içine ME (𒈨, dil veya ilahi kural) ve DU (𒁺, gitmek veya akmak) işaretlerini yerleştirir. KA×ME (𒅴) standart EME ('dil' veya 'lisan') işareti olduğundan, DU ('hareket') eklenmesi akıcı dili, belagatli konuşmayı veya kutsal ayinlerin okunmasını belirtir.

KA×ME.GI (𒅶), KA×ME (𒅴, eme, dil veya lisan) işaretini içine yazılmış GI (𒄀, sağlam, doğru veya yerli) işaretiyle birleştirir. Sümer-Akad sözlük geleneklerinde hem 'güvenilir, doğru söz'ü (Akadca kittu) hem de ana Sümer dili olan eme-gi₇ teriminin tek işaretli kompakt yazımını temsil eder.

KA×ME.TE (𒅷), ağız ve söz işareti KA (𒅗) içine ME.TE (𒈨𒋼, mete, yakışır süs, uygun nitelik veya vakur duruş; Akadca simtu) bileşiğini alır. Babil sözlük listelerinde kraliyet sarayına veya tapınak ayinine yakışan, yerinde ve belagatli konuşmayı ifade eder.

KA×MI.NUNUZ (𒅹), ağız işareti KA (𒅗) içine MI (𒈪, gece, gölge veya siyah) ve NUNUZ (𒉭, oval boncuk) işaretlerini yerleştirir. Babil işaret listelerinde (Ea III) korunan bu grafem, fısıltıyla okunan bir gece büyüsünü, gizemli bir sözü veya ritüel ifadeyi belirtir.

KA×UMUM×PA (𒆊), ağız ve söz işareti KA (𒅗) içine bileşik UMUM×PA (𒌣 ve 𒉺, asa tutan usta, bilgin veya bilge; umun₂) işaretini yerleştirir. Mezopotamya sözlük geleneklerinde tablet evinde (edubba) baş kâtip veya bilgin tarafından verilen sözlü öğretiyi ifade eder.

ŠA₃×U.A (𒊶), ŠA₃ (𒊮, kalp, rahim veya iç kısım) işaretinin içine U (𒌋, oyuk) ve A (𒀀, su, sıvı veya tohum) yerleştirir. Mezopotamya anatomi ve sözlük geleneklerinde ana rahminin doğurgan sularını, iç vücut sıvılarını veya yüreğin derinliklerini ifade eder.

KA×HI×AŠ₂ (𒎂), ağız veya yüz işareti KA (𒅗) içine bileşik HI×AŠ₂ (𒄭×𒀾, suhur / dara₂, sorguç, perçem veya bağ) işaretini yerleştirir. Babil sözlük serisi Ea III'te ağızdan çıkan bağlayıcı bir bedduayı ya da ağız çevresindeki sakal tutamını ifade eder.

GU₂×KAK×IGI GUNU (𒄚), boyun ve gerdanlık çerçevesi içine KAK×IGI-gunû (𒆖) alan GU₂ (𒄘, gu₂ veya gun okunuşu) işaretinin tam ve süslü anıtsal biçimidir. Sümer ve Akad dillerinde 'boyun' (Akadca kišādu), 'nehir kıyısı' (ahu) ve bir insanın omuzlarında taşıyabildiği en büyük standart ağırlık birimi olan 'yük/talent' (biltu, ~30 kg) anlamına gelir.

KA×GAR.ŠA₃.A (𒅦), ağız işareti KA (𒅗) içine GAR / NINDA (𒃻, ekmek), ŠA₃ (𒊮, kalp veya mide) ve A (𒀀, su) işaretlerini yerleştirir. Bu son derece anlamlı bileşik, mideyi ve kalbi beslemek üzere ağızdan giren ekmek ve suyu görselleştirerek yaşam besinini veya yürekten gelen duayı anlatır.