Çivi Yazısı İşaretleri Kataloğu: Tapınaklar, Şehirler ve Mimari (113 İşaret)

Duvarları ve iç kutsal odası bulunan erken dönem bir mimari kat planından evrilen E₂ işareti (Sümercede «é», Akadcada «bītu»), ev, mülk veya tapınak anlamına gelir. Mezopotamya tapınakları tanrıların yeryüzündeki gerçek konutları sayıldığından, Uruk'taki E-anna («Göğün Evi») ve Babil'deki E-sagila gibi tüm büyük tapınak ve ziggurat adları bu işaretle başlardı. GAL («büyük») işaretiyle birleştiğinde kraliyet sarayı anlamına gelen É.GAL («Büyük Ev») kelimesini oluşturur.

Görsel kökeni toprak setlerle çevrili bir tarımsal sulama arığını gösteren şematik çizime dayanan E işareti (Akadca «iku»), Dicle ve Fırat nehirleri arasında uygarlığı mümkün kılan su mühendisliğini yansıtır. Sümer dilbilgisinde ve kraliyet yazıtlarında «konuşmak» veya «beyan etmek» anlamında fiil olarak da kullanılmıştır. Fonetik yazımda saf «e» ünlüsünü gösteren standart işarettir.

Mezopotamya kerpiç mimarisinde sedir ve hurma kirişleriyle («gušūru») desteklenen düz çatılar (Sümerce «ùr», Akadca «ūru»), hem günlük yaşam alanı hem de yıldız tanrılarına tütsü sunulan ritüel mekânlarıydı. Çivi yazılı metinlerde UR₃ işareti ayrıca «örtmek» veya «düzlemek» anlamına gelir ve fonetik olarak «ur₃» hecesini verir.

Kazıklarla işaretlenmiş bir temel çevresi planından türeyen bu işaret, TEMEN (Akadca «temennu») olarak okunduğunda Mezopotamya tapınaklarının kutsal temelini ve kutsal alanını ifade eder; Antik Yunancadaki «temenos» (τέμενος — kutsal tapınak alanı) kelimesinin doğrudan etimolojik atasıdır. TE olarak okunduğunda «yanak» (Akadca «lētu») veya «yaklaşmak» (Akadca «ṭehû») anlamına gelir ve fonetik olarak «te» hecesini verir.

Çivi yazısının en çok anlamlı işaretlerinden biridir: BAD (Akadca «petû» ve «nesû») olarak okunduğunda «açmak» veya «uzak olmak»; TIL (Akadca «gamāru») olarak «tamamlamak / bitirmek»; UŠ₂ (Akadca «mûtu» ve «damu») olarak «ölüm», «ölmek» veya «kan»; SUMUN (Akadca «labīru») olarak ise «eski / kadim» anlamına gelir. Fonetik olarak «bad», «bat» ve «be» hecelerini verir.

Sümer mimari ve şiirsel metinlerinde DAG (Akadca «šubtu»), huzurlu bir ikametgâhı, iç tapınak odasını veya kraliyet konutunu ifade eder. PAR₃ olarak okunduğunda «parlak / ışıltılı» anlamına gelir; Babil ve Asur hece yazısında ise «dag», «dak» ve «daq» kapalı hecelerinin temel işaretidir.

Kare bir kutuyu veya mimari bölmeyi betimleyen bu işaret, PISAN (Akadca «pisannu») olarak okunduğunda saray ve tapınak arşivlerinde kil tabletleri saklamak için kullanılan sepet veya sandıkları («pisan-dub-ba» — «tablet sepeti») ifade eder. GA₂ olarak okunduğunda «yerleştirmek / kurmak» (Akadca «šakānu») fiilini, «ga₂» hecesini ve AMA («anne») gibi onlarca bileşik işaretin dış çerçevesini oluşturur.

Ahşap bir ayaklık üzerinde duran büyük bir küp piktogramından (GAN, Akadca «kannu») türeyen bu işaret, Mezopotamya'da taşan bolluk ve bereketin sembolüdür. GAL₂ ile birleştiğinde tanrıların adil bir kralın saltanatına bahşettiği «bolluk ve bereket» anlamına gelen HE₂.GAL₂ (Sümerce «hé-ĝál», Akadca «hengallu») kelimesini oluşturur. Sümer dilbilgisinde hayır duası öneki «hé-» («Olsun!») olarak kullanılır ve «he₂», «gan», «kan» hecelerini verir.

Yığılmış dev bir tahıl tepesini betimleyen GUR₇ (Akadca «karû»), hasat edilen arpanın ve vergilerin depolandığı devlet veya tapınak tahıl ambarını ifade eder. Sümer ölçü sisteminde 1 GUR₇ aynı zamanda 3600 GUR tahıla (~1,08 milyon litre!) karşılık gelen devasa bir ölçü birimiydi.

Dikey bir mil üzerinde dönen ahşap kapı kanadını betimleyen IG (Sümerce ig, Akadca daltu), 'kapı' kavramının temel logogramıdır. GAL₂ (Akadca bašû) olarak okunduğunda Sümercede 'var olmak, bulunmak' fiilini karşılar; fonetik olarak /ig/, /ik/ ve /iq/ seslerini verir.

Anıtsal bir şehir veya tapınak kapısının mimari cephe çiziminden türeyen KA₂ (Akadca bābu), kent kapısını veya kutsal geçidi simgeler. Babil şehrinin çivi yazılı logografik adının ilk işareti olarak dünyaca ünlüdür: KA₂.DINGIR.RA.KI (Akadca Bāb-ilim, kelime anlamıyla 'Tanrı'nın Kapısı').

Duvara çakılan üçgen bir ahşap veya bakır kazık piktogramından türeyen KAK (Sümerce gag, Akadca sikkatu), çivi veya tören temel konisini ifade eder. Mezopotamya kralları yeni tapınakları temel çivisi çakarak kutsadıkları için, DU₃ (Akadca banû) okunuşuyla 'inşa etmek, dikmek ve yapmak' anlamına gelen temel fiil olmuştur.

Kesişen iki yolu (kavşağı) betimleyen KASKAL (Akadca harrānu); ana yolu, ticaret rotasını, kervan yolculuğunu veya askeri seferi simgeler. DANNA (Akadca bēru) olarak okunduğunda ise bir kervanın iki saatte yürüdüğü yaklaşık 10,8 kilometrelik Mezopotamya 'çift saat' mesafe ve zaman birimini ifade eder.

Taş döşeli törensel bir alanın planını betimleyen KISAL (Akadcaya kisallu olarak geçmiştir), Mezopotamya tapınaklarının veya kral saraylarının büyük açık avlusunu ifade eder. Halka açık bayramlar, kraliyet sunuları ve törenler bu avluda gerçekleştirilirdi.

Sümer Kral Listesi'ne göre Tufan'dan sonra krallığın gökten ilk kez indiği saygın Kiş kentini adlandıran işarettir. Kiş'e hükmetmek evrensel egemenliği simgelediği için, bu işaret imparatorluk unvanı šar kiššati ('Evrenin Kralı') içinde 'bütünlük, tüm evren' (Akadca kiššatu) anlamını da kazanmıştır.

Bir hayvan kuyruğu piktogramından gelişen KUN (Akadca zibbatu); kuyruğu, ordunun artçı kolunu veya sulama kanalının döküldüğü hazneyi ifade eder. Babil astronomisinde MUL.KUN.MEŠ ('Kuyruklar', Akadca Zibbātu), Zodyak'taki Balık (Pisces) takımyıldızının resmi adıdır.

Dört çivili kare bir çerçeveden (başlangıçta bir daire veya kütük/taş blok) oluşan LAGAB; blok, levha veya çemberi (Akadca pukku), NIGIN₂ (Akadca sahāru) okunuşuyla ise 'kuşatmak, çevrelemek ve toplamak' fiilini ifade eder. Çivi yazısında içine başka işaretler yazılarak onlarca bileşik logogram türetilen en temel çerçeve işaretidir.

İdari SANGA (Akadca šangû) unvanının grafik bir varyantı olan bu işaret; Mezopotamya tapınağının geniş tarım arazilerini, tahıl ambarlarını, atölyelerini ve dini takvimini yöneten başrahip-yöneticiyi ifade eder.

Dikdörtgen bir tuğla kalıbını veya örülmüş duvar sıralarını betimleyen SIG₄ (Akadca libittu), taş bulunmayan Mezopotamya ovasındaki tüm evlerin, surların, sarayların ve zigguratların yapı taşı olan kerpiç tuğlanın logogramıdır. Tanrı belirteciyle (dSIG₄) tuğla tanrısı Kulla'yı adlandırır.

Beş köşeli yıldız (pentagram) veya mimari niş piktogramından türeyen UB (Akadca tubqu, kibratu), köşeyi veya ufuk bölgesini ifade eder. İlk kez Akad kralı Naram-Sin tarafından kullanılan ünlü LUGAL AN.UB.DA LIMMU₂.BA (Akadca šar kibrāt erbetti) unvanında 'Dünyanın Dört Bucağının Kralı' anlamını verir. AR₂ okunuşuyla 'övgü, şan' demektir; fonetik olarak /ub/ ve /up/ hecelerini yazar.

Hem insan kucağını ve uyluğunu (Akadca sūnu, pēmu) hem de bir ağacın kökünü, tapınak temelini ve gök ufkunun tabanını (AN.UR₂, Akadca išdu) ifade eder. Kraliyet dualarında tanrılardan sürekli olarak 'kralın tahtının temelini (UR₂ / išdu) sağlamlaştırmaları' dilenir.

Yükseltilmiş bir makam veya surlarla çevrili yerleşim platformu piktogramından türeyen URU / IRI (Akadca ālu), Mezopotamya uygarlığının kalbi olan 'şehir, kent ve başkent' kavramlarının evrensel logogramıdır. Yer adlarının önünde okunmayan belirteç olarak tüm şehir ve kasabaları sınıflandırır.

Sümercenin en zengin çok anlamlı işaretlerinden biridir: ZAG; 'omuz veya sağ taraf' (Akadca imittu – kehanetlerde uğurlu taraf), 'sınır, uç' (Akadca pāṭu; ZAG.MU = Yeni Yıl eşiği), 'kutsal makam, tapınak' (Akadca eširtu) ve tapınağa ödenen 'ondalık vergi' (ZAG.10) anlamlarına gelir.

'Hasadın ilk ürün sunusu, ilk kutsal sıvı sunumu veya başyönetici' (Sümerce nisag, Akadcaya nisannu ve nišakku olarak geçmiştir) anlamına gelen bu kelime, Babil takviminin ilkbahar ekinoksuyla başlayan 1. ayına (Nisannu) adını vermiştir; Türkçede kullandığımız 'Nisan' ayının doğrudan binlerce yıllık Sümer-Babil kökenidir.

E₂-šešlam gibi Sümer tapınak adlarında ve MUŠEN kuş belirleyicisiyle birlikte Mezopotamya bataklık kuşlarını belirten sözlük listelerinde geçen ŠEŠLAM çivi yazısı işareti (Borger MZL 305, U+122C2).

AB tapınak işaretine gunû çizgileri eklenerek oluşturulan UNUG / UNU çivi yazısı işareti (Borger MZL 348, U+12015). KI yer belirleyicisiyle (Unug-ki) yazıldığında Gılgamış'ın ve tanrıça İnanna'nın antik kenti Uruk'u ve kutsal mekânı simgeler.

DU₆ veya LAḪ₄ olarak okunan DU-gunû çivi yazısı işareti (Borger MZL 351, U+1207C). Du₆ (Akadca tillu) okunuşuyla antik yerleşim höyüğünü veya kozmik 'Kutsal Tepe'yi (du₆-ku₃), laḫ₄ okunuşuyla ise 'getirmek, sürmek' fiilinin çoğul gövdesini ifade eder.

KAR olarak okunan TE-gunû çivi yazısı işareti (Borger MZL 589, U+122FD). İsim olarak nehir/kanal 'rıhtımı, liman ve ticaret kolonisi/pazar yeri' (Sümerce kar; Akadca kāru, örn. Kārum Kaniş), fiil olarak ise 'kurtarmak' (Akadca eṭēru) anlamına gelir ve kar hecesini verir.

Yüksek rütbeli bir Sümer kült rahibini simgeleyen LAGAR (Akadca lagaru) işaretinin gunû çizgileriyle süslenmiş biçimi olan LAGAR-gunû çivi yazısı işareti (Borger MZL 697, U+121EF).

Dört LAGAB işaretinin kare biçiminde birleşmesiyle oluşan NIGIN₅ (4×LAGAB) çivi yazısı işareti (Borger MZL 794, U+121EB); tam bütünlüğü ve dört yandan kuşatmayı ifade eder.

Tapınak işareti AB'nin içine AŠ₂ yazılmasıyla oluşan AB×AŠ₂ çivi yazısı işareti (Borger MZL 234, U+1200B); sözlük listelerinde kutsal konutu veya kent bölgesini belirtir.

Tapınak işareti AB içine GAL ('büyük') yazılmasıyla oluşan IRI₁₁ / URU₁₂ (AB×GAL) çivi yazısı işareti (Borger MZL 241, U+1200D); 'büyük kutsal alan' veya 'yüce kent' anlamına gelir.

Tapınak (AB) içinde bir balık (ḪA) betimleyen ünlü NINA / NANŠE / NINUA (AB×ḪA) çivi yazısı işareti (Borger MZL 246, U+1200F). Tanrı belirleyicisiyle Sümer adalet ve rüya tanrıçası Nanše'yi, yer belirleyicisiyle ise Asur başkenti Ninova'yı (Ninua) yazar.

Tapınak işareti AB'nin içine yedi sayısının (IMIN) yazılmasıyla oluşan AB×IMIN çivi yazısı işareti (Borger MZL 247, U+12011); Babil sözlük listelerinde kutsal mimari terimler arasında yer alır.

Tapınak işareti AB ile kuşatma işareti LAGAB'ı birleştiren MURGU₃ (AB×LAGAB) çivi yazısı işareti (Borger MZL 245, U+12012); Mezopotamya sözlük listelerinde korunmuştur.

Tapınak işareti AB içine ŠEŠ yazılmasıyla oluşan AB׊EŠ çivi yazısı işareti (Borger MZL 242, U+12013); Babil tapınak ideogramları listelerinde yer alır.

Üst üste iki BULUG sınır kazığı işaretinden oluşan BULUG/BULUG çivi yazısı işareti (Borger MZL 163, U+12052); sınır taşlarını ve bölge ayrımlarını (Sümerce bulug; Akadca pulukku) simgeler.

Kanal işareti E ile PAP işaretini birleştiren E×PAP çivi yazısı işareti (Borger MZL 499, U+1208B); yeraltı dünyasındaki ata ruhlarına su sunmak için kullanılan kil libasyon borusunu (Akadca arūtu) simgeler.

Ev/tapınak işareti E₂ içine GAR ('ekmek, tayın') yazılmasıyla oluşan E₂×GAR çivi yazısı işareti (Borger MZL 500, U+1208F); erzak ambarını veya tapınak kilerini ifade eder.

E₂ ('ev, tapınak') ve MI ('karanlık, gece') işaretlerinden oluşan ve kelime anlamıyla 'karanlık oda' demek olan ITIMA (E₂×MI) çivi yazısı işareti (Borger MZL 502, U+12090); tapınağın en içteki penceresiz kutsal odasını (cella) veya özel yatak odasını (Sümerce itima; Akadca kummu, kissu) simgeler.

E₂ ('ev') ve SAL ('kadın') işaretlerinden oluşan AMA₅ (E₂×SAL) çivi yazısı işareti (Borger MZL 504, U+12091); 'kadınlar dairesi, ev içi özel yaşam odası' (Sümerce ama₅; Akadca maštaku) ve arḫuš₂ ('rahim, merhamet') anlamlarına gelir.

Ev işareti E₂ içine ŠE ('arpa, tahıl') yazılmasıyla oluşan E₂׊E çivi yazısı işareti (Borger MZL 501, U+12092); 'tahıl ambarı, arpa deposu' (Akadca našpaku) anlamına gelir.

Ev/tapınak işareti E₂ içine U yazılmasıyla oluşan E₂×U çivi yazısı işareti (Borger MZL 503, U+12093); Babil mimari ideogram listelerinde kayıtlıdır.

Tahkim edilmiş bir sur piktogramından türeyen ve BAD₃ olarak okunan EZEN×BAD çivi yazısı işareti (Borger MZL 263, U+120A6). Bad-tibira ve Dūr-Šarrukīn gibi kent adlarında da geçen 'kent suru, kale, istihkâm' (Sümerce bad₃; Akadca dūru) kavramının temel logogramıdır.

EZEN ('bayram') ve KASKAL ('yol') işaretlerini birleştiren EZEN×KASKAL çivi yazısı işareti (Borger MZL 266, U+120AC); sözlük geleneklerinde bayram alaylarını ve coşkulu kutlamaları ifade eder.

Oda/kap işareti GA₂ içine DA ('yan, kanat') yazılmasıyla oluşan GA₂×DA çivi yazısı işareti (Borger MZL 419, U+120C3); Babil sözlük listelerinde mimari bölmeleri belirtir.

Oda/kuşatma işareti GA₂ ile DI ('yargı, karar') işaretini birleştiren GA₂×DI çivi yazısı işareti (Borger MZL 432, U+120C4); Babil sözlük geleneklerinde kayıtlıdır.

Oda/kap işareti GA₂ içine saflık işareti EL/SIKIL'in yazılmasıyla oluşan GA₂×EL çivi yazısı işareti (Borger MZL 435, U+120C7); Babil sözlük serilerinde yer alır.

GA₂ ('oda, sandık') ile GI₄ ('kapatmak, kilitlemek') işaretlerini birleştiren GA₂×GI₄ çivi yazısı işareti (Borger MZL 420, U+120CE); Babil sözlük listelerinde korunmuştur.

Oda/kuşatma işareti GA₂ içine ḪUB₂ yazılmasıyla oluşan GA₂×ḪUB₂ çivi yazısı işareti (Borger MZL 418, U+120D5); Babil bilimsel işaret listelerinde kayıtlıdır.

Oda işareti GA₂ içine MI ('karanlık, gece') yazılmasıyla oluşan ITIMA₂ (GA₂×MI) çivi yazısı işareti (Borger MZL 436, U+120DF); E₂×MI gibi tapınağın karanlık iç kutsal odasını veya halvet hücresini (Akadca kummu, kissu) simgeler.

GA₂ ('ev, oda') ve NUN ('soylu, büyük') işaretlerinden oluşan GANUN (GA₂×NUN) çivi yazısı işareti (Borger MZL 416, U+120E0); ekonomi arşivlerinde sıkça geçen 'büyük ambar, kraliyet deposu, mahzen' (Sümerce ganun; Akadca ganūnu) kavramının temel logogramıdır.

Oda/sandık işareti GA₂ içine PA ('asa, gözetmen') yazılmasıyla oluşan GA₂×PA çivi yazısı işareti (Borger MZL 422, U+120E2); Babil sözlük listelerinde yer alır.

Oda/sepet işareti GA₂ ile UD ('güneş, gün, kuru') işaretini birleştiren GA₂×UD çivi yazısı işareti (Borger MZL 431, U+120EB); Babil sözlük listelerinde korunmuştur.

Üst üste iki GA₂ işaretinden oluşan GA₂/GA₂ çivi yazısı işareti (Borger MZL 438, U+120ED); çoklu odaları, üst üste dizilmiş sandıkları veya ikilemeli ga₂-ga₂ ('yerleştirmek, koymak') fiilini simgeler.

KA₂ CROSSING KA₂ (𒆎), kesişen iki KA₂ ('kapı') işaretinden oluşan simetrik bir bileşik gliftir. Mezopotamya mimari ve sözlük geleneklerinde kesişen şehir kapılarını, görkemli çift geçidi veya ana kent kavşağını temsil eder.

LAGAB׊U₂ (𒇟), ŠU₂ ('örtmek, kapatmak, karartmak') işaretini dairesel LAGAB halkası içine alır. Babil sözlük geleneklerinde üstü örtülü bir depolama çukurunu, kubbeli yeraltı odasını veya gölgeli bir çevreyi belirtir.

DU₆ (𒇭, yapısal olarak LAGAR׊E, başlangıçta yüksek bir tahıl yığını), 'tepe, harabe yığını veya höyük' (Akadca `tīlu`) anlamına gelen standart Sümerce logogramdır. Ayrıca tanrıların kaderleri belirlediği kozmik dağ olan `du₆-ku₃` ('Saf Tepe') adında da yer alır.

URU×A (𒌸), URU ('şehir; tufan/sel `uru₂`') ile içine yazılmış A ('su, kanal') işaretini birleştirir. Sümer ve Akad metinlerinde su ve kanallarla çevrili bir kenti veya yıkıcı su tufanını (`abūbu`) temsil eder.

URU×AŠGAB (𒌹), AŠGAB ('derici, debbağ'; Akadca `aškāpu`) işaretini URU ('şehir, mahalle') içine alır. Sümer idari coğrafyasında deri ustalarının yaşadığı özel şehir mahallesini veya zanaat yerleşimini belirtir.

URU×BAR (𒌺), URU ('şehir') ile BAR ('dış, dışarı, kenar') işaretlerini birleştirir. Sümerce `uru-bar` ('dış şehir, banliyö, çevre köy'; Akadca `kapru`, `kamītu`) terimine karşılık gelerek ana iç surların (`uru-ša₃`) dışındaki yerleşimleri ifade eder.

URU×DUN (𒌻), URU ('şehir') ile içine yazılmış DUN ('kanal ve hendek kazmak'; Akadca `herû`) işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük ve coğrafya listelerinde kazılmış savunma hendekleri ve sulama kanallarıyla korunan bir kenti temsil eder.

URU×GAL (𒌽), URU ('şehir') ile içine yazılmış GAL ('büyük, ulu') işaretini birleştirir. Sümerce `iri-gal` / `uru-gal` (Akadca `ālu rabû`, `irigallu`) terimine karşılık gelerek hem 'büyük kenti, başkenti' hem de ölüler diyarı olan Mezopotamya yeraltı dünyasını ifade eder.

URU×GAR (𒌿), GAR / NINDA ('ekmek, erzak; koymak/depolamak') işaretini URU ('şehir') içine alır. Mezopotamya sözlük ve idari geleneklerinde erzakla donatılmış bir kenti, kraliyet ikmal merkezini veya şehrin iç kısmını belirtir.

URU×HA (𒍁), URU ('şehir, yerleşim') ile içine yazılmış HA / KU₆ ('balık') işaretini birleştirir. Yapısal olarak AB×HA (`NINA` / `Sirara`) ile yakından ilişkili olup bir balıkçı kasabasını, lagün limanını veya balık pazarı mahallesini ifade eder.

URU×IŠ (𒍄), URU ('şehir, yerleşim') ile içine yazılmış IŠ ('tepe, yığın, toz, toprak') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde yüksek bir toprak höyük (`tell`) üzerine kurulmuş kenti veya terk edilmiş tepe yerleşimini belirtir.

URU×KI (𒍅), yer belirleyici ve isim olan KI ('yer, ülke, toprak') işaretini URU ('şehir') içine alır. `uru-ki` kavramının tek işaretli yazımı olarak çevresindeki arazisiyle birlikte bir kenti, şehir devletini veya memleketi simgeler.

URU×LUM (𒍆), URU ('şehir') ile içine yazılmış LUM ('serpilmek, bol meyve vermek, gelişmek') işaretini birleştirir. Babil sözlük listelerinde tarımsal bollukla kutsanmış, refah içinde gelişen bir kenti ifade eder.

URU×MIN (𒍇), sayı işareti MIN ('iki, ikiz, eş') ile URU ('şehir') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük geleneklerinde ikiz bir şehri, nehir veya kanalla iki yakaya ayrılmış bir kenti ya da çifte mahalleyi temsil eder.

URU×PA (𒍈), URU ('şehir') ile içine yazılmış PA ('asa, gözetmen, vali') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük ve idari listelerinde bir şehir yöneticisi (`ugula-uru`, Akadca `šākin āli`) tarafından idare edilen kenti ifade eder.

URU׊E (𒍉), ŠE ('arpa, tahıl') işaretini URU ('şehir, köy') içine alır. Sümer idari coğrafyasında tahıl toplanan bir kırsal yerleşimi veya kentsel arpa ambarını belirtir.

URU×SIG₄ (𒍊), URU ('şehir') ile içine yazılmış SIG₄ ('kerpiç, tuğla örgü'; Akadca `libittu`) işaretini birleştirir. Sümer şehir ağıtlarında ve tapınak ilahilerinde kentin kutsal tuğla yapısı (`sig₄-uru`), onun kalıcılığını ve ilahi temelini simgeler.

URU×TU (𒍋), TU ('rahip, büyü sözü `tu₆`; girmek `ku₄`') işaretini URU ('şehir') içine alır. Babil sözlük serilerinde rahiplere ve ritüellere adanmış bir tapınak kentini ifade eder.

URU×UD (𒍍), URU ('şehir; fırtına/tufan `uru₂`') ile içine yazılmış UD ('güneş, gün, parlak') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde güneş altında parlayan bir kenti veya çakan bir fırtınayı temsil eder.

UŠ×KU (𒍓), UŠ ('temel, uzunluk, durmak') ile içine yazılmış KU ('yatırmak, sağlamca yerleştirmek, taban') işaretini birleştirir. Mezopotamya mimari ve sözlük geleneklerinde sağlamca atılmış bir yapı temelini ifade eder.

AB×NUN (𒍰), AB ('deniz; tapınak `eš₃`') ile içine yazılmış NUN ('prens; Eridu') işaretini birleştirir. Arkaik ve sözlüksel geleneklerde kutsal tapınağı ve kozmik denizi (`ab`), Eridu'nun bilge tanrısı Enki (`nun`) ile ilişkilendirir.

AB×DUN₃ GUNU (𒀌), AB ('tapınak `eš₃`; deniz') ile içine yazılmış DUN₃-gunû (`šul`, 'soylu genç, savaşçı, kahraman') işaretini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde kutsal bir kahramanlık mabedini veya tapınak odasını ifade eder.

AB×GAN₂ TENU (𒀎, sözlük listelerinde `kiši₁₆` olarak okunur), AB ('mabet, tapınak idaresi') ile eğik tarla işareti GAN₂-tenû'yu birleştirir. Hem tapınak tarım arazisini hem de çitlerde ve tıpta kullanılan dikenli akasya çalısını (`ašāgu`) belirtir.

AB×IGI GUNU (𒀐), AB ('tapınak, pencere açıklığı'; Akadca `aptu`) ile çizgili göz işareti IGI-gunû'yu birleştirir. Mezopotamya mimari ve sözlük geleneklerinde dışarıya bakılan bir tapınak veya yapı penceresini (`ab-igi`) betimler.

DAG KISIM₅×GI (𒁝), DAG.KISIM₅ (𒁙) çoban çerçevesinin içine GI (𒄀, kamış) işaretini yerleştirir. Sümer-Akad sözlük geleneklerinde kamışla çevrili bir ağılı veya korunaklı bölmeyi, ayrıca boş bir ağılın dinginliğini ve sessizliğini (Akadca qūlu, šaqummatu) ifade eder. Güney Babil'de kırsal çitler inşa etmek için bataklık kamışı demetlerinin kullanımını yansıtır.

Logografik olarak AMAŠ şeklinde okunan DAG KISIM₅×LU (𒁥), DAG.KISIM₅ (𒁙) ağıl işaretinin içine LU / UDU (𒇻, koyun) yerleştirilmesiyle oluşan klasik bir bileşik ideogramdır. Mezopotamya kırsalının temel kurumlarından biri olan ve yıkılan şehirler üzerine yazılan Sümer ağıtlarında sıkça geçen 'koyun ağılı' (Akadca supūru) anlamına gelir.

EZEN×DUN₃-gunû (𒂧), 'müstahkem şehir suru', 'siper' veya 'kale' anlamına gelen BAD₃ (Akadca dūru) işaretinin klasik anıtsal biçimidir. Savaş baltası amblemi DUN₃-gunû'yu EZEN (𒂦) kuşatma çerçevesinin içine yerleştirerek savunulan bir sur hattını görsel olarak betimler. Sur inşasını kutlayan kraliyet yazıtlarında ve yıl adlarında sıkça yer alır.

EZEN×KASKAL SQUARED (𒂭), EZEN (𒂦, bayram veya şehir çerçevesi) içine kare düzeninde yerleştirilmiş dört adet KASKAL (askal, yol veya sefer) işaretini barındıran karmaşık bir bileşik işarettir. Babil bilimsel işaret listelerinde kaydedilen bu grafem, dört yönden gelen büyük bir tören alayını veya ana kervan yollarının kesiştiği müstahkem bir kavşağı temsil eder.

Logografik olarak PES₄ (PESH₄) şeklinde okunan GA₂×GAN₂-tenû (𒃋), eğik tarla veya demet işareti GAN₂-tenû'yu (𒃸) GA₂ (𒂷, ev veya kamış sepet) içine yerleştirir. Sümer ve Akad sözlük metinlerinde hem tarla mahsulü için sıkıca bağlanmış depolama kabını hem de gebelikte büyüyen rahmi (Akadca erû, libbu) ifade eder.

GA₂×IGI-gunû (𒃖), mimari çerçeve GA₂ (𒂷, oda veya sandık) içine IGI-gunû (𒅇 / SIG₇, parlayan gözetleyici göz veya yeşilimsi parıltı) işaretini yerleştirir. Babil işaret derlemelerinde (Ea IV) belgelenen bu grafem, gözetlenen bir tapınak odasını, süslü bir hazine sandığını veya kutsal alan içindeki kapalı bahçeyi belirtir.

Logografik olarak TUM₃ şeklinde okunan NIM×GAN₂-tenû (𒉐), NIM (𒉌, yüksek yaylalar veya Elam) ile GAN₂-tenû (𒃸, bağlı yük veya arazi) işaretlerini birleştirir. TUM₂ (𒁺) ile birlikte 'getirmek', 'alıp götürmek' veya 'doğu yaylalarından ganimet almak' (Akadca tabālu, babālu) anlamına gelir.

NUN LAGAR×GAR (𒉤), bileşik sığır ağılı işareti NUN.LAGAR / TUR₃ (𒉣𒇬) içine GAR / NINDA (𒃻, ekmek, yem veya tayın) yerleştirir. Babil sözlük listelerinde süt inekleri ve buzağılar için tahıl yemiyle donatılmış bir ahırı veya doğum bölmesini ifade eder.

SIG₄/SIG₄ ŠU₂ (𒋟), iki adet SIG₄ (𒋞, kerpiç tuğla) işaretini ŠU₂ (𒋙, örtmek veya kubbelemek) işaretinin yanında dikey olarak üst üste koyar. Babil mimari ve sözlük metinlerinde yağmurdan korunan kerpiç yığınını, tuğla tonozlu bir yapıyı veya tuğla fırınını belirtir.

URU×GAN₂-tenû (𒌾), şehir ideogramı URU (𒌷) içine eğik tarla veya ağ işareti GAN₂-tenû'yu (𒃸) yerleştirir. Babil sözlük listelerinde ekili tarım arazileriyle çevrili surlu bir yerleşimi ya da kuşatma hatlarıyla sarılmış bir şehri belirtir.

DIN KASKAL U GUNU DIŠ (𒁸), DIN (𒁷, şarap veya meyhaneci) işaretini KASKAL (yol veya kervan durağı), U-gunû ve DIŠ ile birleştiren gelişmiş bir bileşik işarettir. Babil bilimsel işaret listelerinde korunan bu grafem, yol üstü bir konaklama meyhanesini veya kervan ikmal noktasını ifade eder.

EZEN×DUN₃-gunû-gunû (𒂨), içteki balta ambleminde çift gunû taraması bulunan EZEN×DUN₃-gunû (𒂧, bad₃, kale duvarı) işaretinin yoğunlaştırılmış bir biçimidir. Sümer-Akad işaret listelerinde güçlü bir içkale surunu (bad₃) veya parıldayan bakır kazanı (šen, Akadca ruqqu) temsil eder.

GA₂×A.IGI (𒂺), GA₂ (𒂷, ev veya oda) işaretinin içine bileşik A.IGI (𒀀𒅆, er₂, kelimenin tam anlamıyla 'göz suyu', yani gözyaşı veya ağlama) işaretini yerleştirir. Mezopotamya sözlük ve ayin geleneklerinde yas evini veya gala rahiplerinin ritüel ağıtlar okuduğu tapınak odasını belirtir.

GA₂×AŠ₂.GAL (𒂾), ambar çerçevesi GA₂ (𒂷) içine AŠ₂ (𒀾, gernik buğdayı veya erzak) ve GAL (𒃲, büyük) işaretlerini yerleştirir. Babil sözlük listelerinde (Ea IV) korunan bu grafem, gernik buğdayı ve seçkin tahıl sunularına ayrılmış büyük tapınak ambarını ifade eder.

GA₂×DIM׊E (𒃅), mimari çerçeve GA₂ (𒂷) içine bileşik DIM׊E (𒁴 ve 𒊺, bağlı kamış direk ve arpa) işaretini alır. Babil sözlük listelerinde kamış ve çamurdan yapılmış silindirik bir tahıl silosunu veya biçilmiş arpa demetlerinin istiflendiği ambarı belirtir.

GA₂×EL.LA (𒃈), oda işareti GA₂ (𒂷) içine EL (𒂖, saf, parlak veya kutsanmış) ile fonetik tamamlayıcısı LA (𒆷, el-la okunuşu) işaretlerini yerleştirir. Sümer-Akad sözlük geleneklerinde ritüel olarak arındırılmış bir tapınak odasını veya kutsal emanet sandığını ifade eder.

GA₂×HI.LI (𒃔), GA₂ (𒂷, oda veya kutu) içine HI.LI (𒄭𒇷, hili, cazibe, ihtişam, çekicilik veya tören peruğu; Akadca kuzbu) bileşiğini yerleştirir. Sümer-Akad metinlerinde ilahi cazibeyle dolu bir tanrıça odasını (é-hi-li) ya da süs eşyaları ve perukların saklandığı mücevher kutusunu belirtir.

GA₂×KID.LAL (𒃛), yapı işareti GA₂ (𒂷) içine KID (𒆤, dokuma kamış hasır) ve LAL (𒇲, asmak veya sarkıtmak) işaretlerini alır. Mezopotamya mimari sözlüğünde güneş ışığını ve tozu keserken hava akışına izin veren asılı bir kamış hasırla (gi-kid-lal) perdelenmiş odayı veya kapı girişini betimler.

GA₂×NUN/NUN (𒃡), ev veya rahim işareti GA₂ (𒂷) içine dikey bir çift NUN (𒉣, prens) işareti alır. Mezopotamya sözlük listelerinde agarin / tur₃ grubunun grafik bir varyantı olarak prenslik iç tapınağını, kutsal ağılı veya doğurgan ana rahmini (Akadca agarinnu) belirtir.

GA₂×UD.DU (𒃬), yapı işareti GA₂ (𒂷) içine UD.DU (𒌓𒁺, e₃ okunuşuyla 'çıkmak', 'belirmek' veya 'gün doğumu'; Akadca aṣû) fiil bileşiğini yerleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde doğan güneşe bakan doğu tapınak kapısını veya malların dağıtıldığı idari ambarı ifade eder.

LAGAB×IM.LU (𒇎), dairesel kuşatma işareti LAGAB (𒇉) ile IM (𒅎, sıkıştırılmış çamur veya kil duvar) ve LU / UDU (𒇻, koyun) işaretlerini birleştirir. Mezopotamya sözlük listelerinde sürüleri yırtıcılardan ve soğuk rüzgârlardan korumak için dövülmüş çamurdan yapılan kırsal koyun ağılını ifade eder.

URU×U.GUD (𒍌), şehir ideogramı URU (𒌷) içine U (𒌋, on veya mera) ve GUD (𒄞, öküz veya sığır) işaretlerini yerleştirir. Mezopotamya coğrafya ve sözlük listelerinde tapınak ve devlet sığır sürülerinin toplandığı hayvancılık kasabasını belirtir.

DAG KISIM₅×A.MAŠ (𒁗), çoban ağılı işareti DAG.KISIM₅ (𒁙) içine A (𒀀, su veya /a/ sesi) ve MAŠ (𒈦, oğlak, davar veya /maš/ sesi) yerleştirir. Hem anlamsal ('sulaklı davar ağılı') hem de fonetik (/a-maš/) olarak Sümerce amaš (Akadca supūru, 'ağıl') kelimesini verir.

DAG KISIM₅×LU.MAŠ₂ (𒁦), DAG.KISIM₅ (𒁙) ağılının içine hem LU / UDU (𒇻, koyun) hem de MAŠ₂ (𒈧, keçi) işaretlerini yerleştiren AMAŠ (Akadca supūru, 'ağıl') işaretinin en tam klasik biçimidir. Mezopotamya çobanları koyun ve keçileri 'küçükbaş sürü' (udu maš₂-hi-a) olarak birlikte güttüğünden gerçek çobanlık pratiğini birebir yansıtır.

E/E NUN/NUN (𒂌), üst üste istiflenmiş iki E (𒂊, sulama arkı veya set) işaretini dikey iki NUN (𒉣, prens veya Eridu tanrısı) işaretiyle eşleştirir. Erken Hanedanlık ve Babil sözlük listelerinde korunan bu simetrik dörtlü grafem, çifte setlerle çevrili kutsal veya kraliyet sulama kanallarını ifade eder.

GA₂×AB₂ TENU.TAB (𒂻), mimari GA₂ (𒂷) işareti içine eğik AB₂ (𒀖, inek veya boynuzlu çatı) ve TAB (𒋰, çift veya iki) işaretlerini alır. EŠ₃ (kutsal alan) grubuyla ilişkili olup iki bölmeli kutsal bir sığır ahırını veya çifte boynuzlarla taçlandırılmış bir tapınağı belirtir.

GA₂×EN×GAN₂ TENU (𒃊), yapı işareti GA₂ (𒂷) içine bileşik hasat ideogramı EN×GAN₂-tenû'yu (𒂙, buru₁₄, hasat; Akadca ebūru) yerleştirir. Kelimenin tam anlamıyla yeni biçilmiş yaz mahsulünün mühür altında depolandığı 'hasat evi' veya 'ekin ambarı' anlamına gelir.

NIM×GAR.GAN₂ TENU (𒉑), NIM (𒉌, yaylalar) ve GAN₂-tenû (𒃸) işaretlerine GAR (𒃻, mallar veya erzak) ekleyerek oluşan NIM×GAN₂-tenû (𒉐, tum₃ / kir₄) işaretinin tam varyantıdır. Sümer ve Akad metinlerinde 'mal veya ganimet götürmek' (Akadca tabālu) anlamına gelir ve kir₄ (sırtlan; Akadca būṣu) kelimesini yazar.

NUN CROSSING NUN LAGAR/LAGAR (𒉬), çapraz NUN (𒉣) işaretlerini dikey istiflenmiş LAGAR (𒇬) işaretleriyle birleştiren NUN.LAGAR / TUR₃ (𒉣𒇬, sığır ahırı) işaretinin gelişmiş ikilenmiş biçimidir. Babil sözlük listelerinde birbirine bağlı büyük sığır ağıllarını veya kutsal mandıra bölmelerini temsil eder.

E₂×A.HA.DA (𒂎), tapınak ve ev işareti E₂ (𒂍) içine A (𒀀, su), HA / KU₆ (𒄩, balık) ve DA (𒁕, kenar veya set) işaretlerini alır. GA₂×A.DA.HA (𒂸) ve LAGAB×A.DA.HA (𒆺) ile birlikte ilahi ziyafetler için canlı balıkların tutulduğu duvarlı tapınak balık havuzunu belirtir.

GA₂×HA.LU.EŠ₂ (𒃑), depo işareti GA₂ (𒂷) içine HA / KU₆ (𒄩, balık), LU / UDU (𒇻, koyun) ve EŠ₂ (𒂠, ip veya dizi) işaretlerini alır. Mezopotamya idari ve sözlük geleneklerinde ipe dizilmiş kurutulmuş balıkların ve koyun etinin saklandığı kileri veya erzak sepetini temsil eder.

GA₂×AN.KAK.A (𒍹), mimari GA₂ (𒂷) işareti içine AN (𒀭, tanrı veya gök), KAK (𒆕, inşa etmek veya temel çivisi) ve A (𒀀) işaretlerini alır. Arkaik ve Babil sözlük listelerinde korunan bu grafem, bir tanrı için inşa edilmiş kutsal tapınak odasını veya adak çivilerinin konulduğu temel hücresini belirtir.

KASKAL LAGAB×U/LAGAB×U (𒆝), KASKAL (yol, sefer veya kervan güzergâhı) işaretini dikey olarak istiflenmiş iki LAGAB×U (𒇥, pu₂ / tul₂, kuyu veya sarnıç) işaretiyle birleştirir. Mezopotamya coğrafya ve sözlük metinlerinde ticaret yolu üzerindeki çifte su kuyulu bir çöl kervan konağını canlı biçimde betimler.

KASKAL/KASKAL LAGAB×U/LAGAB×U (𒆞), dikey istiflenmiş iki KASKAL (yol veya kervan rotası) işaretini üst üste iki LAGAB×U (𒇥, pu₂ / tul₂, kuyu veya sarnıç) işaretiyle eşleştirir. KASKAL LAGAB×U/LAGAB×U (𒆝) işaretinin tam ikilenmiş karşılığı olarak çok sayıda su istasyonuna sahip ana kervan yolları ağını ifade eder.